Węgorz jest jedyną rybą, dla której przepisy krajowe ustalają dobowy limit połowu: 2 sztuki (§ 2 ust. 3 rozporządzenia ). Chronią go też wymiar 50 cm i okres ochronny od 1 grudnia do 31 marca, a kuszą węgorzy łowić nie wolno wcale. To gatunek krytycznie zagrożony: w klasyfikacji IUCN ma kategorię CR.
- Limit dobowy: 2 sztuki, liczone w sztukach, nie w kilogramach (§ 2 ust. 3).
- Wymiar ochronny: 50 cm w całym kraju (§ 6 ust. 1 pkt 22). Zabrać wolno tylko węgorza dłuższego niż 50 cm.
- Okres ochronny: od 1 grudnia do 31 marca na wszystkich wodach (§ 7 ust. 1 pkt 17).
- Kusza: węgorzy nie wolno łowić kuszą w ogóle (art. 8 ust. 1 pkt 13 lit. a ustawy).
- Sznury hakowe i sieci: wędkarz nie może ich mieć ani nimi łowić; połów rybackimi narzędziami przez osobę nieuprawnioną jest przestępstwem (art. 27c ust. 1 pkt 2).
- Okręgi PZW: zwykle podnoszą wymiar do 60 cm, a kilka obniża limit do jednej sztuki.
Limit dobowy: 2 sztuki
Amatorski połów ryb wędką uprawia się z zachowaniem dobowego limitu połowu węgorza - do 2 sztuk (§ 2 ust. 3 ). To jedyny limit połowu zapisany wprost w przepisach krajowych. Liczy się w sztukach, nie w masie, i obowiązuje niezależnie od tego, ile wód odwiedzisz w ciągu doby.
Okręg może limit tylko obniżyć. Spośród 39 okręgów, które podają limit węgorza dla całego swojego terenu, 34 zostawiają 2 sztuki, a pięć - Bielsko-Biała, Lublin, Radom, Sieradz i Tarnobrzeg - obniża go do jednej .
Nad wodą: węgorze zabrane z różnych wód w tej samej dobie liczą się razem.
Wymiar ochronny: 50 cm w przepisach, 60 cm w okręgach
Wymiar ochronny węgorza wynosi 50 cm - § 6 ust. 1 pkt 22 . To granica, powyżej której połów jest dozwolony (§ 6 ust. 2), więc węgorz mierzący równo 50 cm jest jeszcze niewymiarowy. Długość mierzysz od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej - § 6 ust. 2 pkt 1. Węgorza krótszego wypuszczasz niezwłocznie i z zachowaniem niezbędnej staranności - art. 9 ust. 1 .
Okręgi zwykle ten wymiar podnoszą. Spośród 37 okręgów, które ustanawiają wymiar węgorza dla całego swojego terenu, 33 wprowadzają 60 cm, Kalisz - 55 cm, a tylko Katowice, Krosno i Szczecin zostawiają krajowe 50 cm .

Nad wodą: węgorz o długości 55 cm spełnia wymiar krajowy, ale w okręgu z wymiarem 60 cm musi wrócić do wody. Warunek zezwolenia wiąże tak samo jak przepis - jego złamanie jest wykroczeniem z art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. b .
Okres ochronny: od 1 grudnia do 31 marca
Okres ochronny węgorza trwa od 1 grudnia do 31 marca na wszystkich wodach - § 7 ust. 1 pkt 17 . Jeżeli pierwszy albo ostatni dzień okresu przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, okres ulega skróceniu o ten dzień - § 7 ust. 2. Ochrona obejmuje zimę, gdy węgorz zapada w odrętwienie i zagrzebuje się w mule, a nie tarło: węgorz nie trze się w polskich wodach, tylko w Morzu Sargassowym.
W marcu łatwo się pomylić. Okres ochronny miętusa kończy się z końcem lutego (§ 7 ust. 1 pkt 7), więc od 1 marca miętusa wolno już łowić, a węgorza nadal nie. Od 1 kwietnia obowiązują tylko wymiar i limit. Daty miesiąc po miesiącu znajdziesz w artykule Okresy ochronne ryb w marcu - które ryby są chronione.
Kusza i sznury: czego wędkarz nie może
Węgorzy nie wolno łowić kuszą - art. 8 ust. 1 pkt 13 lit. a - tak samo jak ryb łososiowatych. Amatorski połów ryb to pozyskiwanie ich wędką lub kuszą (art. 7 ust. 1), więc inne narzędzia nie wchodzą w grę.
Sznury hakowe i sieci to rybackie narzędzia połowowe. Mogą je mieć tylko uprawniony do rybactwa, osoby poławiające na jego rzecz i inne podmioty wskazane w art. 20 ust. 1; wędkarz do nich nie należy, a naruszenie tego przepisu jest wykroczeniem z art. 27b ust. 1 pkt 7. Połów rybackimi narzędziami przez osobę nieuprawnioną jest już przestępstwem - art. 27c ust. 1 pkt 2 - zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. Sąd orzeka wtedy dodatkowo nawiązkę w wysokości od pięciokrotnej do dwudziestokrotnej wartości przywłaszczonych ryb oraz przepadek narzędzi (art. 27c ust. 3).
Nad wodą: zobaczysz sznur albo sieć zastawioną na węgorze - nie wyciągaj ich i nie niszcz. Zapisz miejsce i godzinę i zgłoś to Państwowej Straży Rybackiej lub Policji; jak to zrobić, opisuje artykuł Kłusownictwo nad wodą - jak bezpiecznie zgłosić podejrzenie.
Postępowanie ze złowionym węgorzem
Węgorza niewymiarowego, złowionego w okresie ochronnym albo ponad limit wypuszczasz niezwłocznie i z zachowaniem niezbędnej staranności - art. 9 ust. 1 - o ile jest żywy. Węgorza przeznaczonego do zabrania uśmiercasz humanitarnie, z zadaniem minimum cierpienia fizycznego i psychicznego - art. 33 ust. 1a .
Węgorz jest pokryty grubą warstwą śluzu, więc trudno go utrzymać; w praktyce pomaga mokra szmatka albo mata. Gdy haczyk tkwi głęboko, w praktyce przecina się przypon tuż przy pysku zamiast wyrywać haczyk. Krew węgorza zawiera ichtiotoksynę, dlatego po uśmierceniu zwykle myje się ręce i narzędzia.
Dlaczego węgorz ma osobne zasady
Węgorz jest rybą katadromiczną: rośnie w rzekach i jeziorach, a na tarło wędruje około 6000 km do Morza Sargassowego, gdzie składa ikrę na głębokości 400-1000 m, i po tarle ginie. Według atlasu Węgorz europejski należy do kategorii CR (krytycznie zagrożony) w klasyfikacji IUCN. W polskich wodach nie ma więc tarła, które okres ochronny mógłby osłaniać: chronione są same ryby, a limit 2 sztuk ogranicza presję wędkarską.
Na egzaminie
- Jaki jest dobowy limit połowu węgorza?
- Jaki jest wymiar ochronny węgorza?
- Kiedy obowiązuje okres ochronny węgorza?
Wymiary, okresy ochronne i limity innych gatunków zebrano w artykule Wymiary i okresy ochronne ryb w Polsce - kompendium.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wypuszczony od razu węgorz wlicza się do krajowego limitu 2 sztuk na dobę?
Przepisy krajowe ustalają dobowy limit połowu węgorza do 2 sztuk (§ 2 ust. 3 ), a w praktyce regulaminów PZW limity ilościowe dotyczą ryb zatrzymywanych (zabieranych z łowiska i wpisywanych do siatki/rejestru) .
Ryba uwolniona natychmiast po odhaczeniu w wodzie nie zajmuje miejsca w siatce ani w rejestrze połowów. Pamiętaj natomiast, że ryby raz włożonej do siatki na wodach PZW nie wolno już wymieniać na większą.
Jakie przepisy i ograniczenia obowiązują przy amatorskim połowie węgorza oraz dlaczego połów na sznury i pułapki jest przestępstwem?
Węgorza wolno łowić wyłącznie wędką, w ramach amatorskiego połowu ryb; krajowe zasady są takie : wymiar ochronny 50 cm - § 6 ust. 1 pkt 22, okres ochronny od 1 grudnia do 31 marca - § 7 ust. 1 pkt 17 oraz dobowy limit połowu do 2 sztuk - § 2 ust. 3. Okręgi PZW mogą w zezwoleniu podnieść wymiar lub obniżyć limit.
Sznurów hakowych, pęczków hakowych, więcierzy ani żaków nie wolno używać w amatorskim połowie: to rybackie narzędzia połowowe - § 9 . Połów nimi przez osobę nieuprawnioną do rybactwa jest przestępstwem zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 - art. 27c .
Dlaczego przy odhaczaniu i sprawianiu węgorza nie wolno dopuścić do kontaktu jego krwi z oczami lub skaleczeniem na dłoni?
Surowa krew węgorza europejskiego (podobnie jak kongera i mureny) zawiera białkową toksynę (ichtiotoksynę). Dostanie się surowej krwi do oka może wywołać bolesne podrażnienie i zapalenie spojówek, a w otwartej ranie - stan zapalny.
Toksyna rozkłada się podczas obróbki cieplnej, ale żadnej konkretnej temperatury nie traktuj jako gwarancji. Nad wodą chroń oczy i skaleczenia, a po kontakcie ze śluzem i krwią węgorza dokładnie umyj ręce i nóż.