W parkach narodowych i rezerwatach przyrody połowu ryb zakazuje ustawa o ochronie przyrody - z wyjątkiem miejsc wyznaczonych w planie ochrony lub w zadaniach ochronnych (art. 15 ust. 1 pkt 14 ). Tam, gdzie park udostępnia wodę, dokumentem jest jego licencja albo bilet, ważne razem z kartą wędkarską, a zasady połowu ustala dyrektor parku.
- W parku narodowym i rezerwacie połów ryb jest zakazany z zasady; wyjątkiem są miejsca wskazane w planie ochrony lub zadaniach ochronnych.
- Na wodach parku nie działa zezwolenie okręgu PZW - obowiązuje licencja albo bilet parku razem z kartą wędkarską.
- Wysokość opłat za udostępnianie parku ustala dyrektor parku, a plan ochrony określa, ile osób może przebywać w danym miejscu.
- Umyślne naruszenie zakazów obowiązujących w parku narodowym albo rezerwacie podlega karze aresztu albo grzywny.
- Zakaz obejmuje też m.in. palenie ognisk i wyrobów tytoniowych, biwakowanie i pływanie poza miejscami wyznaczonymi.
Zakaz z ustawy i jego wyjątek
Art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wylicza zakazy obowiązujące w parkach narodowych i rezerwatach przyrody. Połów ryb i innych organizmów wodnych jest jednym z nich (pkt 14), ale zakaz ma wyjątek: nie obowiązuje w miejscach wyznaczonych w planie ochrony lub w zadaniach ochronnych.
Poza parkiem pytasz, kto jest uprawniony do rybactwa i jakie warunki stawia jego zezwolenie. W parku trzeba najpierw sprawdzić, czy dany akwen w ogóle udostępniono do amatorskiego połowu ryb, a dopiero potem - na jakich zasadach. Wody w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, w których zabroniono wykonywania rybactwa, nie wchodzą w skład obwodu rybackiego (art. 12 ust. 1a ustawy o rybactwie śródlądowym ).
Odstępstw od zakazów nie przyznaje wędkarzowi park. Na obszarze parku narodowego może na nie zezwolić minister właściwy do spraw środowiska po zasięgnięciu opinii dyrektora parku, a w rezerwacie - Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska (art. 15 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody). W rezerwacie odstępstwo jest możliwe tylko dla ochrony przyrody albo określonych inwestycji celu publicznego, a nie dla rekreacji.
Kto umyślnie narusza zakazy obowiązujące w parkach narodowych albo rezerwatach przyrody, podlega karze aresztu albo grzywny (art. 127 pkt 1). Kara grozi także wtedy, gdy masz kartę, a ryba jest wymiarowa.
Licencja parku zamiast zezwolenia okręgu
Za wstęp do parku narodowego i za udostępnianie parku lub niektórych jego obszarów mogą być pobierane opłaty, a ich wysokość ustala dyrektor parku (art. 12 ust. 3 i 4 ). Plan ochrony, a do czasu jego sporządzenia zadania ochronne, wskazuje miejsca, które można udostępniać, i maksymalną liczbę osób mogących przebywać w nich jednocześnie (art. 12 ust. 2). Dlatego wędkowanie w parku różni się od zwykłego:
- Dokument nazywa się licencją albo biletem i jest ważny tylko razem z kartą wędkarską.
- Liczba wędkujących bywa limitowana dla poszczególnych akwenów.
- Rejestr połowu bywa obowiązkowy, a w Drawieńskim Parku Narodowym jego zwrot jest warunkiem wykupienia kolejnej licencji.
Nad wodą: zezwolenie okręgu PZW na wodach udostępnianych przez park nie obowiązuje. Licencję kupujesz w parku, a kartę wędkarską masz przy sobie, bo bez niej licencja jest nieważna.
Trzy parki, trzy zestawy zasad
| Park | Dokument | Gdzie wolno łowić | Najważniejsze ograniczenia |
|---|---|---|---|
| Drawieński | licencja + karta wędkarska + rejestr połowu | Drawa na wyznaczonym odcinku; jez. Ostrowieckie i Sitno wyłącznie z pomostów | Drawa: 1 stycznia - 15 marca i 1 lipca - 31 grudnia; jeziora: 1 kwietnia - 30 listopada; limit 20, 50 i 20 osób dziennie |
| Wigierski | licencja według cennika dyrektora parku | osiem jezior, m.in. Wigry, Pierty i Mulaczysko, oraz Czarna Hańcza od jez. Wigry do Studzianego Lasu | w wodach parku żyją gatunki chronione, m.in. piskorz, koza, śliz, różanka i strzebla potokowa |
| Narwiański | bilet jednodniowy, trzydniowy, miesięczny albo roczny | wody parku udostępnione do amatorskiego połowu | bilet ważny tylko z kartą wędkarską; oba dokumenty okazujesz podczas kontroli |
Dane pochodzą z regulaminu Drawieńskiego , Wigierskiego i Narwiańskiego Parku Narodowego .
W Drawieńskim Parku Narodowym nie wolno łowić spod lodu ani ze sprzętu pływającego, używać żywych i martwych ryb jako przynęty ani nęcić. Łowi się tylko od wschodu do zachodu słońca, a na Drawie wyłącznie metodą spinningową i muchową, na haczyki bez zadziorów. Nie wolno też budować kładek i pomostów ani wykaszać roślinności przybrzeżnej. W sprawach, których regulamin nie reguluje, park odsyła do regulaminu amatorskiego połowu ryb PZW .
Pozostałe zakazy, o których wędkarz zapomina
Art. 15 ust. 1 zakazuje w parku i rezerwacie nie tylko połowu ryb. Wędkarza dotyczą też zakazy :
- chwytanie lub zabijanie dziko występujących zwierząt i umyślne płoszenie zwierząt kręgowych (pkt 3);
- pozyskiwanie, niszczenie lub umyślne uszkadzanie roślin (pkt 5);
- palenie ognisk i wyrobów tytoniowych oraz używanie źródeł światła o otwartym płomieniu poza miejscami wyznaczonymi przez dyrektora parku, a w rezerwacie - przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska (pkt 10);
- ruch pieszy i rowerowy poza wyznaczonymi szlakami (pkt 15);
- wprowadzanie psów na obszary objęte ochroną ścisłą i czynną poza miejscami wyznaczonymi w planie ochrony (pkt 16);
- ruch pojazdów poza wskazanymi drogami (pkt 18);
- zakłócanie ciszy (pkt 20);
- używanie łodzi motorowych i innego sprzętu motorowego, uprawianie sportów wodnych, pływanie i żeglowanie poza akwenami i szlakami wyznaczonymi przez dyrektora parku albo regionalnego dyrektora ochrony środowiska (pkt 21);
- biwakowanie poza miejscami wyznaczonymi (pkt 23).
Z punktów 21 i 23 wynika, że łodzią wolno pływać tylko po wyznaczonych akwenach, a namiot na nocną zasiadkę rozbić tylko w wyznaczonym miejscu biwakowym.
Rezerwaty przyrody
W rezerwacie obowiązuje ten sam art. 15: połów jest zabroniony poza miejscami wyznaczonymi w planie ochrony lub zadaniach ochronnych. W wielu rezerwatach wodnych takich miejsc nie wyznaczono. Jeżeli przy wodzie stoi tablica z nazwą rezerwatu, a zezwolenie nie zawiera wyraźnego zapisu dopuszczającego połów na tym odcinku, bezpieczniej przyjąć, że łowić nie wolno.
Część okręgów PZW wpisuje rezerwaty do swoich zezwoleń. Okręg Elbląg zakazuje trollingu na wodach położonych w rezerwatach przyrody, na terenie rezerwatu Jezioro Drużno zakazuje zabierania złowionych szczupaków, sandaczy i okoni, a w rezerwacie Dolina Wałszy obowiązuje całkowity zakaz połowu ryb .
Na egzaminie
Pytania dotyczą zasady, a nie regulaminów poszczególnych parków:
- Czy wody położone w granicach parku narodowego wchodzą w skład obwodu rybackiego?
- Które z wymienionych są formami ochrony przyrody, na które wędkarz może natrafić nad wodą?
- Wędkarz planuje wyjazd nad wodę leżącą w parku krajobrazowym i twierdzi, że to ten sam reżim co park narodowy. Czy ma rację?
W trzecim pytaniu pułapką jest utożsamienie parku krajobrazowego z parkiem narodowym - to odrębne formy ochrony przyrody o różnych zakazach. Zakazu wycinania roślin, który obowiązuje także poza parkami, dotyczy artykuł Zarastanie łowisk - czy wędkarz może wykosić rośliny, a obrębów ochronnych w wodach okręgów - Obręby ochronne i tarliska - gdzie nie wolno łowić.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego w Morskim Oku i innych tatrzańskich stawach pstrągi są tak dobrze widoczne przy brzegu, a wędkowanie jest tam całkowicie wykluczone?
Na całym obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego obowiązuje ustawowy zakaz połowu ryb i innych organizmów wodnych z art. 15 ust. 1 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody , a plan ochrony TPN nie przewiduje żadnych miejsc udostępnionych do wędkowania.
Pstrągi potokowe w Morskim Oku żyją w naturalnym ekosystemie bez presji połowowej; próba zarzucenia tam wędki lub podbierania ryb jest wykroczeniem z art. 127 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie przyrody, zagrożonym karą aresztu albo grzywny.
Czy "łowienie magnesem neodymowym" podlega pod przepisy wędkarskie?
Nie. Wrzucanie magnesu neodymowego do wody nie jest amatorskim połowem ryb w rozumieniu ustawy o rybactwie śródlądowym - nie służy do pozyskiwania ryb.
Jeżeli celem jest poszukiwanie zabytków lub porzuconych rzeczy, zastosowanie mają przepisy o ochronie zabytków: poszukiwanie ukrytych lub porzuconych zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Poszukiwanie bez pozwolenia albo wbrew jego warunkom jest przestępstwem zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 109c tej ustawy). Od 1 stycznia 2027 r. wchodzą w życie nowe zasady poszukiwania zabytków (ustawa z 13 lipca 2023 r., Dz. U. poz. 1904), więc przed wyjściem z magnesem sprawdź ich aktualne brzmienie.
Sprawdź też przepisy parku narodowego, rezerwatu, Prawo wodne i zakazy gospodarza wody: magnes w wodzie może naruszać ich zasady.
Czy wody położone w granicach parku narodowego wchodzą w skład obwodu rybackiego?
Nie, jeśli w tych wodach wykonywanie rybactwa jest zabronione. Do obwodu rybackiego nie włącza się wód znajdujących się w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, w których jest zabronione wykonywanie rybactwa - art. 12 ust. 1a . Rozstrzyga więc nie samo położenie w parku, lecz to, czy rybactwo jest tam zakazane.
Ten sam przepis wyłącza wody sztucznych zbiorników przeznaczonych do chowu lub hodowli ryb, jeżeli zajęły grunty niebędące własnością publiczną.
W takich wodach połów ryb jest zabroniony, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych w planie ochrony albo w zadaniach ochronnych parku - art. 15 ust. 1 pkt 14 . Sam brak obwodu nie oznacza jednak, że woda nie ma uprawnionego do rybactwa: na przykład na wodach stojących jest nim właściciel albo posiadacz gruntów pod wodą - art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b . Tam, gdzie wędkowanie jest dozwolone, potrzebne jest więc także jego zezwolenie.
Jakie formy ochrony przyrody może spotkać wędkarz nad wodą?
Formami ochrony przyrody są m.in. parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, użytki ekologiczne oraz ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów - art. 6 ust. 1 .
Obwód rybacki formą ochrony przyrody nie jest: to jednostka gospodarki rybackiej, na której działa uprawniony do rybactwa, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 2 .
Każda z form rządzi się własnymi zakazami. Wód parku narodowego lub rezerwatu, w których zabroniono wykonywania rybactwa, nie włącza się do obwodu rybackiego, art. 12 ust. 1a.
Wędkarz planuje wyjazd nad wodę leżącą w parku krajobrazowym i twierdzi, że to ten sam reżim co park narodowy. Czy ma rację?
Nie ma racji. Park narodowy i park krajobrazowy to dwie odrębne formy ochrony przyrody, wymienione osobno w art. 6 ust. 1 , i obowiązują w nich różne zakazy.
Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze i krajobrazowe przy zachowaniu gospodarczego użytkowania terenu, więc wędkowanie jest tam zwykle dopuszczalne. W parku narodowym i rezerwacie reżim jest znacznie ostrzejszy, a wód, w których zabroniono wykonywania rybactwa, nie włącza się do obwodu rybackiego, art. 12 ust. 1a .
Dlatego przed wyjazdem sprawdza się nie tylko zezwolenie, ale i zasady obowiązujące na danej formie ochrony. Strażnicy parków narodowych i krajobrazowych należą do uprawnionych do kontroli wędkarza .
W których polskich parkach narodowych wyznaczono wody udostępnione do amatorskiego połowu ryb na specjalnych licencjach?
Choć w parkach narodowych i rezerwatach przyrody co do zasady obowiązuje zakaz połowu ryb (art. 15 ust. 1 pkt 14 ), w wybranych parkach o charakterze wodno-jeziornym lub rzecznym dyrektor parku udostępnia wskazane akweny za odrębną opłatą i na ścisłych zasadach ochronnych.
Dotyczy to m.in. wyznaczonych stref w Wigierskim Parku Narodowym, Biebrzańskim Parku Narodowym, Narwiańskim Parku Narodowym, Drawieńskim Parku Narodowym oraz Parku Narodowym "Ujście Warty" - zawsze na podstawie osobnej licencji parku, a nie zwykłej składki PZW.
Stan prawny: ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13 ze zm.) , ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , regulaminy Drawieńskiego, Wigierskiego i Narwiańskiego Parku Narodowego , regulaminy i zezwolenia okręgów PZW na 2026 r. .