O wpływie pogody na brania krąży wiele opinii. Część opisuje procesy, które da się zmierzyć: temperaturę wody, natlenienie, przejrzystość i poziom. Część to hipotezy, których nikt rzetelnie nie potwierdził, choć powtarzają je tabele "najlepszych godzin".
Co zmienia się mierzalnie
Temperatura wody. Ryby są zmiennocieplne: temperatura wody ustala tempo ich przemiany materii i zapotrzebowanie na tlen. Woda ogrzewa się i stygnie wolniej niż powietrze, więc po pierwszym ciepłym dniu w kwietniu w jeziorze niewiele się zmienia.
Zawartość tlenu. Ciepła woda mieści go mniej, a rozkład materii organicznej i nocne oddychanie roślin dodatkowo go zużywają. Upał, bezwietrzna noc i zakwit sprzyjają przydusze.
Wiatr. Miesza wodę i natlenia ją, spycha plankton i pokarm w stronę jednego brzegu, a przy silnym falowaniu podnosi zawiesinę. Silny wiatr utrudnia też celne rzuty, a łowienie z łodzi czyni niebezpiecznym.
Opad i poziom wody. Ulewa w zlewni zmienia poziom, nurt i przejrzystość, co widać na wodowskazach.
Światło. O zmierzchu i świcie zmienia się aktywność ryb: jedne gatunki polują wzrokiem i potrzebują światła, inne wolą półmrok. To zjawisko jest dobrze opisane.
Co pozostaje hipotezą
Ciśnienie atmosferyczne. Popularne tabele "bierze przed frontem, nie bierze po" nie mają jednoznacznego potwierdzenia. Zmiana ciśnienia o 10 hPa odpowiada mniej więcej 10 cm słupa wody. Taką samą zmianę ciśnienia ryba odczuwa, gdy przesunie się o 10 cm w górę lub w dół. Front może więc wpływać na ryby inaczej niż przez samo ciśnienie.
Fazy księżyca i tabele solunarne. Prezentowane jako gotowe "okna brań", w praktyce nie dają powtarzalnych wyników. Jeżeli chcesz je sprawdzić, zapisuj także wyjazdy bez brań w "najlepszych" godzinach.
Gotowe kalendarze brań dla całego kraju. Rzeki górskie, nizinne, jeziora i zbiorniki zaporowe różnią się za bardzo, żeby jeden kalendarz pasował do wszystkich.
Nad wodą: jeżeli ktoś obiecuje, że po zmianie ciśnienia "ryba stanie", zapytaj o dane. Pewniejsze są rzeczy, które sam zmierzysz: temperatura, poziom, przejrzystość i wiatr.
Jak korzystać z prognozy rozsądnie
- Patrz na trend, nie na jeden parametr. Trzy dni ciepłej pogody po chłodach zmieniają wodę bardziej niż samo ciśnienie w dniu wyjazdu.
- Sprawdź ostrzeżenia. IMGW publikuje ostrzeżenia meteorologiczne w trzech stopniach, m.in. przed burzą, silnym wiatrem i oblodzeniem .
- Dopasuj plan do warunków: przy silnym wietrze wybierz zawietrzny brzeg i zrezygnuj z łodzi, po ulewie szukaj wody czystszej niż główny nurt.
- Prowadź własne zapiski. Data, godzina, temperatura wody, poziom, wiatr, przejrzystość i efekt. Po sezonie zobaczysz własne zależności zamiast cudzych.
Pogoda a przepisy
Przepisy są takie same przy każdej pogodzie. W ciepłej wodzie rybę przeznaczoną do wypuszczenia trzeba jednak odhaczyć szczególnie szybko, a w czasie burzy przerwać łowienie.
Na egzaminie
- Które zjawiska są objawem pogorszenia się warunków tlenowych w zbiorniku?
- Dlaczego latem rybę przeznaczoną do wypuszczenia trzeba odhaczyć szczególnie szybko?
- Czy istnieje zależność między rozwojem ikry a temperaturą wody?
Egzamin pyta o temperaturę, tlen i tarło. O tabele solunarne nie pyta.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego latem rybę przeznaczoną do wypuszczenia trzeba odhaczyć szczególnie szybko?
Im cieplejsza woda, tym mniej rozpuszczonego w niej tlenu, a ryba wyczerpana holem potrzebuje go najwięcej. Dlatego latem czas spędzony poza wodą decyduje o przeżyciu bardziej niż o innych porach roku.
Przepisy nie różnicują tego sezonowo, ale obowiązek pozostaje ten sam przez cały rok: rybę, której zabrać nie wolno, wypuszcza się niezwłocznie i z należytą starannością - art. 9 ust. 1 .
Z tego samego powodu latem nie przetrzymuje się ryb w płytkiej, nagrzanej siatce: przetrzymywanie powodujące cierpienie jest znęcaniem się, art. 6 ust. 1a .
Czy istnieje zależność między rozwojem ikry a temperaturą wody?
Tak, i to bardzo silna. Rozwój zarodka zależy od sumy ciepła, jaką ikra otrzyma - im woda cieplejsza, tym krócej trwa inkubacja. U pstrąga potokowego w 4°C wylęg pojawia się po około trzech miesiącach, a w 10°C po niespełna sześciu tygodniach.
Dlatego terminy tarła przesuwają się z roku na rok: chłodna wiosna opóźnia je, ciepła przyspiesza. Okresy ochronne wyznaczono z zapasem właśnie po to, by objąć obie sytuacje.
Jak silny wiatr wiejący przez kilka dni w jeden brzeg jeziora zmienia rozmieszczenie ryb spokojnego żeru?
Stały wiatr spycha powierzchniową, natlenioną i cieplejszą warstwę wody wraz z planktonem i drobnymi bezkręgowcami w stronę brzegu nawietrznego (falującego), a przy dnie wymusza prąd powrotny.
W rezultacie wiosną i latem leszcze, płocie oraz karpie często podchodzą właśnie pod brzeg, w który uderza fala, gdzie mętna woda daje im osłonę i odsłania pokarm wypłukiwany z dna.
Dlaczego aplikacje z "kalendarzem brań" i fazami Księżyca często mylą się nad konkretną wodą?
Algorytmy kalendarzy solunarnych opierają się wyłącznie na położeniu Księżyca i Słońca lub ogólnej prognozie ciśnienia, całkowicie pomijając lokalne warunki hydrologiczne konkretnego łowiska.
Na rzeczywiste żerowanie ryb znacznie silniej wpływają nagłe wahania poziomu wody w rzece, zakwit glonów, deficyt tlenu przy dnie czy lokalna presja wędkarska niż sama faza Księżyca.
Jak zmiana ciśnienia atmosferycznego przed frontem burzowym wpływa na głębokość przebywania ryb?
Wielu wędkarzy obserwuje przed przejściem gwałtownego frontu i spadkiem ciśnienia krótki okres wzmożonego żerowania niektórych ryb, a po załamaniu pogody - osłabienie brań. To obserwacje z praktyki, a nie reguła: reakcja zależy od gatunku, wody i pory roku.
Planując taki wyjazd, pamiętaj jednak, że pierwsze słyszalne wyładowania atmosferyczne oznaczają bezwzględny nakaz złożenia wędek z włókna węglowego i zejścia z otwartego brzegu .
Źródła: ostrzeżenia meteorologiczne IMGW-PIB . Zależności między pogodą a aktywnością ryb opisano tu jako obserwacje i hipotezy, a nie jako reguły gwarantujące wynik.