Obręby ochronne i tarliska - gdzie nie wolno łowić

Po co są obręby ochronne

Ustawa pozwala ustanawiać obręby ochronne w wodach, w których znajdują się miejsca stałego tarła, rozwoju narybku, gromadnego zimowania, bytowania i przepływu ryb (art. 14 ust. 1 [1]). Rozporządzenie określa, gdzie można je ustanowić (§ 14 [2]):

1. na przepławkach, budowlach lub urządzeniach umożliwiających przepływ ryb, razem z przyległymi odcinkami cieku i odcinkami w odległości co najmniej 50 m powyżej i 50 m poniżej nich;
2. w miejscach corocznie powtarzającego się tarła lub rozwoju narybku;
3. w miejscach gromadnego zimowania lub bytowania ryb;
4. w miejscach gromadnego przepływu ryb.

Co jest zakazane

W obrębie ochronnym zabrania się połowu oraz czynności szkodliwych dla ryb, w szczególności naruszania urządzeń tarliskowych, dna zbiornika i roślinności wodnej, uprawiania sportów motorowodnych i urządzania kąpielisk (art. 14 ust. 2 [1]). Zakaz dotyczy każdej metody połowu, także spinningu z brzegu i łowienia metodą "złów i wypuść".

Złamanie tego zakazu jest przestępstwem: grozi za nie grzywna, ograniczenie wolności albo więzienie do 2 lat (art. 27c ust. 1 pkt 4 [1]). Na wyjątek może zezwolić tylko marszałek województwa, na przykład do celów zarybieniowych lub naukowych (art. 17 ust. 1).

Kto ustanawia i jak rozpoznać obręb

Obręby ochronne ustanawia lub znosi zarząd województwa w drodze uchwały, na czas określony albo nieokreślony. Robi to z urzędu albo na wniosek uprawnionego do rybactwa lub Wód Polskich (art. 15 ust. 2). Uchwałę ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 15 ust. 2d).

Uprawniony do rybactwa ma obowiązek obręb oznakować (art. 16). Rozporządzenie opisuje oznakowanie dokładnie (§ 15 [2]):

• tablice o wymiarach co najmniej 40 × 40 cm albo pławy w kształcie walca,
• w kolorze niebieskim, z żółtym napisem "obręb ochronny - połów i czynności szkodliwe dla ryb wzbronione",
• ustawione nie dalej niż 50 m od granicy obrębu.

Obręb obowiązuje także wtedy, gdy tablicy nie ma. Przed wyjazdem sprawdź więc wykaz obrębów ochronnych w regulaminie albo zezwoleniu [3].

Nad wodą: niebieska tablica z żółtym napisem oznacza zakaz połowu. Może stać do 50 m od granicy obrębu, więc dokładną granicę sprawdź w wykazie.

Tarliska i ikra

Poza obrębami działa zakaz ustawowy: nie wolno niszczyć ikry złożonej na tarliskach i krześliskach ani pozyskiwać ikry ryb chronionych wymiarem lub okresem ochronnym (art. 8 ust. 2 [1]). Także ten czyn jest przestępstwem z art. 27c ust. 1 pkt 4. Brodzenie po żwirowym tarlisku pstrąga w okresie tarła może zniszczyć ikrę, nawet jeśli nikt w tym miejscu nie łowi.

Okręgi wyznaczają ponadto tarliska z czasowym zakazem wędkowania. Wrocław wyznacza na przykład tarlisko z zakazem wędkowania od 1 stycznia do 31 maja na kanale w Oławie [3].

Czasowe zakazy zarządu województwa

Niezależnie od obrębów zarząd województwa może uchwałą wskazać miejsce i czas, w którym obowiązuje całkowity albo częściowy zakaz amatorskiego połowu ryb (art. 17 ust. 3 pkt 2 [1]). Połów wbrew takiej uchwale jest wykroczeniem z art. 27b ust. 1 pkt 2 lit. c. Regulaminy okręgów podają takie uchwały przy konkretnych wodach. Okręg Chełm wymienia na przykład odcinki Bugu z zakazem od 1 listopada do 30 kwietnia.

Obręb hodowlany to co innego

Obręb hodowlany obejmuje stawy i zbiorniki służące do chowu lub hodowli ryb. Wstęp do niego wymaga uzgodnienia z uprawnionym do rybactwa, a jego oznakowanie ma napis "obręb hodowlany - nieupoważnionym wstęp wzbroniony" (§ 15 [2]). Wejście bez uzgodnienia jest wykroczeniem z art. 27a ust. 1 pkt 5.

Na egzaminie

• W jakim celu ustanawia się obręby ochronne?
• Co obowiązuje w obrębie ochronnym?
• Jak daleko powyżej i poniżej przepławki może sięgać obręb ochronny?
• Czy wolno łowić na oznaczonych tarliskach w okresie tarła?
• Czy zakaz łowienia na tarliskach dotyczy wyłącznie samego tarliska?
• Czy we wszystkich śródlądowych wodach płynących w Polsce można łowić ryby?

Egzamin sprawdza cel obrębu, zakres zakazu i liczbę 50 m przy przepławkach. Pamiętaj też, że połów w obrębie ochronnym jest przestępstwem, a łowienie bliżej niż 50 m od jazu - wykroczeniem.

Najczęściej zadawane pytania

Szukając informacji na ten temat, wędkarze oraz osoby przygotowujące się do egzaminu na kartę wędkarską wpisują w wyszukiwarce także pokrewne sformułowania i pytania, takie jak: "W jakim celu ustanawia się obręby ochronne?", "Co obowiązuje w obrębie ochronnym?", "Czy można łowić szczupaka w okresie ochronnym?", "Czy można łowić ryby w okresie ochronnym?", "Czy można łowić szczupaki w okresie ochronnym?". Poniżej zebraliśmy szczegółowe odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, oparte na przepisach i źródłach wskazanych przy odpowiedziach. Przepisy mogą się zmieniać — przed wyjazdem sprawdź aktualne rozporządzenie i regulamin okręgu.

W jakim celu ustanawia się obręby ochronne?

Obręby ochronne służą ochronie miejsc kluczowych dla rozrodu i przetrwania ryb - tarła, rozwoju narybku, gromadnego zimowania oraz przepływu.

Zgodnie z § 14 [2] obręby ochronne mogą zostać ustanowione: na terenie przepławek i budowli umożliwiających przepływ ryb wraz z odcinkami cieków co najmniej 50 m powyżej i poniżej nich, w miejscach corocznie powtarzającego się tarła lub rozwoju narybku, w miejscach gromadnego zimowania lub bytowania ryb oraz w miejscach gromadnego przepływu ryb.

W praktyce w obrębie ochronnym obowiązuje zakaz połowu. Granice obrębu są oznakowane tablicami lub pławami. Pamiętaj, że zezwolenie wydane przez uprawnionego do rybactwa może zawierać dodatkowe warunki połowu - przed wędkowaniem sprawdź zasady obowiązujące na danym łowisku.

Co obowiązuje w obrębie ochronnym?

W obrębie ochronnym obowiązuje zakaz połowu oraz czynności szkodliwych dla ryb - art. 14 ust. 2 [1]. Zakaz obejmuje każdą metodę, wędkarstwo włącznie, i nie ogranicza się do okresu tarła. Nie znaczy to jednak, że każdy obręb działa bez przerwy: obręb ochronny ustanawia się na czas nieokreślony albo na czas określony, art. 15 ust. 2 [1], a uchwała może wskazać miesiące, w których zakaz obowiązuje. Okręg Wrocław ma obręb na Baryczy czynny "od 1 stycznia do 30 czerwca każdego roku". W okresie, na jaki obręb ustanowiono, zakaz jest natomiast bezwzględny.

Obręby ochronne ustanawia się w wodach obwodu rybackiego, w których znajdują się miejsca stałego tarła, rozwoju narybku, gromadnego zimowania, bytowania i przepływu ryb - art. 14 ust. 1. Ustanawia je zarząd województwa, w drodze uchwały - z urzędu albo na wniosek uprawnionego do rybactwa lub dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich, art. 15 ust. 2.

Możliwe lokalizacje doprecyzowuje § 14 [2] - m.in. teren przepławek wraz z odcinkami cieku co najmniej 50 m powyżej i poniżej. Naruszenie zakazu jest przestępstwem z art. 27c ust. 1 pkt 4 [1].

Czy wolno łowić na oznaczonych tarliskach w okresie tarła?

Nie. Wędką nie wolno łowić bliżej niż 50 m od oznakowanych przez uprawnionego do rybactwa krześlisk, czyli przygotowanych miejsc tarła - art. 8 ust. 1 pkt 12 lit. a [1].

Miejsca stałego tarła obejmuje się ponadto obrębami ochronnymi, w których zabroniony jest połów i wszelkie czynności szkodliwe dla ryb - art. 14 ust. 2 [1]. Gospodarz wód nie może z tych zakazów zwolnić.

Oznaczenia bywają dyskretne - tyczki, boje, tablice na brzegu. Naruszenie zakazu z art. 8 jest wykroczeniem z art. 27b ust. 1 pkt 1 [1], a połów w obrębie ochronnym - przestępstwem z art. 27c ust. 1 pkt 4 [1].

To wymóg regulaminu amatorskiego połowu ryb PZW, czyli warunek zezwolenia wydanego przez użytkownika wód (uprawnionego do rybactwa) - nie przepis ustawy o rybactwie śródlądowym ani rozporządzenia. Na wodach innego użytkownika obowiązuje to, co stanowi jego zezwolenie. Prawo krajowe zakazuje połowu w obrębach ochronnych ustanowionych przez zarząd województwa - art. 14 ust. 2 [1].

Czy zakaz łowienia na tarliskach dotyczy wyłącznie samego tarliska?

Nie. Ochrona obejmuje nie tylko samo tarlisko, lecz cały obszar wokół niego, na którym ryby gromadzą się przed tarłem i po nim.

Miejsca stałego tarła obejmuje się obrębami ochronnymi: art. 14 ust. 1 [1] pozwala je ustanawiać w wodach, w których takie miejsca się znajdują, a art. 14 ust. 2 [1] zabrania w nich połowu oraz czynności szkodliwych dla ryb. Granice obrębu wyznacza zarząd województwa w drodze uchwały - art. 15 ust. 2 [1] - i to one, a nie zasięg samego tarliska, wyznaczają strefę zakazu.

Dlatego żadna stała odległość - 50 czy 100 m - w ustawie nie jest podana. Granice obrębu ochronnego bywają oznakowane tablicami; przed łowieniem warto sprawdzić uchwałę zarządu województwa - ogłasza się ją w wojewódzkim dzienniku urzędowym, art. 15 ust. 2d - oraz regulamin okręgu [3].

To wymóg regulaminu amatorskiego połowu ryb PZW, czyli warunek zezwolenia wydanego przez użytkownika wód (uprawnionego do rybactwa) - nie przepis ustawy o rybactwie śródlądowym ani rozporządzenia. Na wodach innego użytkownika obowiązuje to, co stanowi jego zezwolenie.

Czy we wszystkich śródlądowych wodach płynących w Polsce można łowić ryby?

Nie. Zezwolenie jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym.

Amatorski połów w wodach uprawnionego do rybactwa wymaga karty wędkarskiej oraz jego zezwolenia - art. 7 ust. 2 [1]. Publiczne wody płynące dzieli się na obwody rybackie, art. 12 ust. 1, i każdy ma swojego uprawnionego.

Są jednak wody, do których to nie sięga. Do obwodu rybackiego nie włącza się wód w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, w których wykonywanie rybactwa jest zabronione - art. 12 ust. 1a. Nie ma tam uprawnionego, który mógłby cokolwiek zezwolić.

Wewnątrz obwodu też bywają wyłączenia: w obrębie ochronnym obowiązuje zakaz połowu oraz czynności szkodliwych dla ryb, art. 14 ust. 2, a jego złamanie jest przestępstwem, art. 27c ust. 1 pkt 4. Obręb ustanawia zarząd województwa, art. 15 ust. 2 - uprawniony do rybactwa nie może z tego zakazu zwolnić.

Zezwolenie określa przy tym własne warunki: limity, czas, miejsce i technikę połowu, a niekiedy obowiązek prowadzenia rejestru - art. 7 ust. 2a. Połów bez zezwolenia albo wbrew jego warunkom jest wykroczeniem z art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. b.

Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) [1], rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) [2], regulaminy i zezwolenia okręgów PZW na 2026 r. [3].