Rybę niewymiarową albo złowioną w okresie ochronnym wypuszcza się niezwłocznie do tego samego łowiska, z zachowaniem niezbędnej staranności (art. 9 ust. 1 ). To obowiązek, a jego niewykonanie jest osobnym wykroczeniem, karanym tak samo jak nielegalny połów.
- Nakaz obejmuje cztery przypadki: ochronę gatunkową, wymiar ochronny, okres ochronny i przekroczony limit.
- Niezwłocznie znaczy bez ważenia i sesji zdjęciowej; do tego samego łowiska wyklucza siatkę, sadzyk i inny zbiornik.
- Rybę mierzy się od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej.
- Gatunków obcych i inwazyjnych nie wolno wypuszczać z powrotem do wody.
Co dokładnie nakazuje przepis
Ryby złowione z naruszeniem przepisów art. 8 ust. 1 pkt 1-3a, jeżeli są żywe, niezwłocznie wypuszcza się do tego samego łowiska, z zachowaniem niezbędnej staranności.
Chodzi o cztery przypadki: połów wbrew przepisom o ochronie przyrody (pkt 1), ryby o wymiarach ochronnych (pkt 2), ryby w okresie ochronnym (pkt 3) oraz połów z naruszeniem limitu (pkt 3a). O ostatnim łatwo zapomnieć: rybę ponad limit też trzeba wypuścić.
Trzy określenia z tego zdania znaczą:
- niezwłocznie - od razu, bez ważenia, fotografowania i odkładania na później;
- do tego samego łowiska - tam, gdzie ją złowiłeś, a nie do wiadra, sadzyka ani innego zbiornika;
- z zachowaniem niezbędnej staranności - tak, żeby miała szansę przeżyć (jak to zrobić - niżej).
Kolejność decyzji, zanim ryba trafi do siatki
- Rozpoznaj gatunek. Od niego zależą wymiar i okres ochronny.
- Sprawdź okres ochronny. Jeżeli gatunek jest teraz chroniony, długość nie ma znaczenia: ryba wraca do wody.
- Zmierz rybę. Od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej (§ 6 ust. 2 pkt 1 ). Nie do rozwidlenia ogona - różnica sięga 2-3 cm.
- Porównaj z wymiarem z zezwolenia, a jeśli okręg go nie ustanowił - z krajowym z § 6. Pamiętaj o wymiarze górnym tam, gdzie okręg go wprowadził.
- Sprawdź limit - dobowy, a w części okręgów także tygodniowy, miesięczny lub roczny, i czy nie jest łączony dla grupy gatunków.
Dopiero ryba spełniająca wszystkie te warunki może trafić do siatki.
Nad wodą: wiele regulaminów okręgowych traktuje rybę umieszczoną w siatce jako przeznaczoną do zabrania. Zmierz ją więc nad wodą i zdecyduj od razu: art. 9 ust. 1 każe wypuścić rybę niezwłocznie, a nie po wyjęciu z siatki.
Jak wypuścić, żeby ryba przeżyła
Ustawa nie definiuje "niezbędnej staranności". W praktyce oznacza ona:
- Mokre dłonie. Sucha ręka zdziera śluz, który chroni rybę przed zakażeniem.
- Ryba nad wodą albo na mokrej macie. Nie na piasku, kamieniach ani trawie.
- Poziomo, z podparciem brzucha. Duża ryba trzymana pionowo za żuchwę uszkadza sobie kręgosłup i narządy wewnętrzne własnym ciężarem.
- Nigdy za skrzela. Blaszki skrzelowe są delikatne i silnie ukrwione - ryba z uszkodzonymi skrzelami rzadko przeżywa.
- Haczyk wypinany narzędziem. Przyrząd do wyjmowania haczyków skraca czas i ogranicza uszkodzenia. Przy haczyku połkniętym głęboko przetnij przypon tuż przy pysku zamiast wyrywać.
- Krótko poza wodą. Każda sekunda w powietrzu zmniejsza szansę ryby na przeżycie.
- Przytrzymaj w nurcie przed puszczeniem, aż odzyska równowagę i sama odpłynie.
Część okręgów wymaga odpowiedniego sprzętu: Kielce na łowiskach "złów i wypuść" - podbieraka oraz przyrządu do wyjmowania haczyków, Ciechanów - podbieraka na wodach górskich, a Jelenia Góra - na wodach krainy pstrąga i lipienia.
Gatunki obce: nakaz odwrotny
Ryby i raki z gatunków nierodzimych podlegają innemu obowiązkowi. Złowione okazy należy niezwłocznie uśmiercić i nie można ich wpuszczać ani do łowiska, w którym je złowiono, ani do innych wód (§ 8 ).
Rozporządzenie wymienia w szczególności babkę byczą, babkę łysą, babkę rurkonosą, babkę szczupłą, czebaczka amurskiego, sumika czarnego, sumika karłowatego i trawiankę, a spośród raków - raka luizjańskiego, marmurkowego, pręgowatego i sygnałowego.
Pomyłka w rozpoznaniu gatunku kończy się naruszeniem przepisu w obie strony: wypuszczenie ryby inwazyjnej narusza § 8, a uśmiercenie rodzimej, wziętej za inwazyjną - art. 9 ust. 1.
Czym grozi zatrzymanie takiej ryby
To dwa osobne naruszenia:
- sam połów - art. 27b ust. 1 pkt 1, kara ograniczenia wolności albo grzywna nie niższa niż 200 zł;
- niewykonanie nakazu wypuszczenia - art. 27b ust. 1 pkt 5, ta sama kara.
Sąd może też orzec nawiązkę od pięciokrotnej do dwudziestokrotnej wartości ryb, przepadek sprzętu oraz odebranie karty wędkarskiej na co najmniej 12 miesięcy, do czasu ponownego zdania egzaminu.
Na egzaminie
- Jaki jest wymiar ochronny szczupaka?
- Jaki jest okres ochronny sandacza?
- Jaki jest wymiar ochronny wzdręgi?
Pytania z tego obszaru sprawdzają najczęściej sposób mierzenia i nakaz z art. 9. Zapamiętaj trzy warunki: niezwłocznie, do tego samego łowiska, z niezbędną starannością.
Sprawdź w swoim okręgu
Nakaz wypuszczenia jest wszędzie taki sam, ale to okręg decyduje, którą rybę trzeba wypuścić. Wymiar szczupaka w 40 okręgach, które ustanawiają go dla całego swojego terenu, wynosi od 50 do 60 cm, a nie krajowe 45 cm. 31 okręgów wprowadza też wymiar górny - wtedy wypuszcza się również ryby zbyt duże.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) , regulaminy okręgów PZW na 2026 r.