Przepisy obowiązujące nad wodą wynikają z czterech poziomów: ustawy, rozporządzeń, regulaminów i uchwał okręgu oraz samego zezwolenia. Warunki zezwolenia nie mogą uchylać ani naruszać przepisów ustawy lub rozporządzenia, ale mogą dodawać własne ograniczenia. Obowiązują więc jedne i drugie naraz - dlatego zezwolenie trzeba przeczytać uważnie.
- Cztery poziomy: ustawa, rozporządzenie, regulamin okręgu, zezwolenie.
- Warunki zezwolenia nie mogą uchylać ustawy ani rozporządzenia.
- Ochrona gatunkowa ma pierwszeństwo.
- Gdy dwie normy się różnią, stosuje się ostrzejszą.
Poziom 1: ustawa o rybactwie śródlądowym
Ustawa z 1985 r. określa m.in. obowiązek posiadania karty wędkarskiej i zezwolenia, katalog zakazów połowu, nakaz wypuszczania ryb złowionych niezgodnie z przepisami oraz kary za naruszenie tych zasad.
Z ustawy, a nie z regulaminu okręgu, pochodzi też na przykład zakaz połowu więcej niż dwiema wędkami jednocześnie, a w przypadku ryb łososiowatych i lipieni więcej niż jedną.
Poziom 2: rozporządzenie ministra
Szczegóły ustawa pozostawia rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. . Ustanawia ono:
- wymiary ochronne - 25 pozycji,
- okresy ochronne - 19 pozycji,
- dozwolone zestawy haczyków i przynęt,
- jedyny krajowy limit dobowy: węgorz, 2 sztuki,
- nakaz uśmiercania złowionych gatunków nierodzimych,
- opłatę 10 zł za wydanie karty.
Z rozporządzenia pochodzi duża część pytań egzaminacyjnych.
Poziom pośredni: ochrona gatunkowa
§ 6 i § 7 zaczynają się od zastrzeżenia: wymiary i okresy ochronne ustanawia się "z zastrzeżeniem przepisów wydanych na podstawie art. 49 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ".
Przepisy o ochronie gatunkowej mają więc pierwszeństwo przed rozporządzeniem rybackim: gatunek pod ochroną gatunkową pozostaje chroniony, nawet jeśli rozporządzenie podaje dla niego wymiar lub okres ochronny. Dotyczy to między innymi raka szlachetnego i raka błotnego - obu objętych ochroną częściową, mimo że § 6 ust. 1 podaje dla nich wymiary ochronne.
Poziom 3: regulamin i uchwały okręgu
Polski Związek Wędkarski wydaje Regulamin Amatorskiego Połowu Ryb , a zarządy okręgów - uchwały doprecyzowujące zasady na użytkowanych przez nie wodach. Są to dokumenty organizacji społecznej, a nie akty prawa powszechnie obowiązującego.
Wiążą dlatego, że stają się warunkami zezwolenia: kupując zezwolenie, przyjmujesz też regulamin, do którego ono odsyła. Naruszenie regulaminu jest wtedy naruszeniem warunków zezwolenia, czyli wykroczeniem z art. 27a ust. 1 .
Stąd bierze się na przykład zasada, że młodzież do 16 lat nie ma prawa wędkować w porze nocnej bez nadzoru osoby uprawnionej do opieki - nie ma jej w żadnej ustawie, a mimo to obowiązuje na wodach większości okręgów.
Poziom 4: zezwolenie na konkretną wodę
Zezwolenie określa wymiary gospodarcze, limity połowu oraz czas, miejsce i technikę połowu w danym obwodzie rybackim. Może również nakładać obowiązek prowadzenia rejestru amatorskiego połowu ryb.
To poziom najbardziej szczegółowy. Zezwolenie może:
- podnieść wymiar ochronny - okręg Ciechanów wymaga 55 cm dla szczupaka wobec krajowych 45 cm;
- wprowadzić wymiar górny, którego przepis krajowy nie przewiduje - w okręgu Biała Podlaska szczupak jest chroniony do 50 cm i od 90 cm, więc do zabrania zostaje wyłącznie przedział pomiędzy tymi granicami;
- ustanowić limit tam, gdzie krajowego nie ma - jedynym limitem krajowym jest węgorz;
- wprowadzić okres ochronny dla gatunku, który go nie ma - trzydzieści cztery okręgi chronią w ten sposób bolenia, dla którego rozporządzenie ustanawia tylko wymiar, a okręg Ciechanów chroni płoć na stawach w Opinogórze od 1 marca do 30 kwietnia, choć w rozporządzeniu płoci nie ma wcale;
- zamknąć wodę na noc, ograniczyć metodę albo nakazać haczyki bezzadziorowe.
Zezwolenie nie może natomiast obniżyć wymiaru poniżej krajowego, skrócić okresu ochronnego z rozporządzenia ani znieść obowiązku posiadania karty.
Nad wodą: regulamin okręgu i zezwolenie na konkretne łowisko tworzą jeden zbiór warunków.
Jak z tego korzystać w praktyce
Sprawdzaj dokumenty od najbardziej szczegółowego do ogólnego:
- Zezwolenie na tę wodę - wymiary, limity, godziny, metody, rejestr.
- Regulamin okręgu, do którego zezwolenie odsyła - zasady ogólne i wyłączenia.
- Rozporządzenie - wymiar i okres ochronny gatunku, jeśli zezwolenie milczy.
- Ustawa - zakazy, które obowiązują zawsze i wszędzie.
Gdy dokumenty okręgu się różnią, pierwszeństwo ma ten, który dotyczy konkretnego łowiska.
Na egzaminie
- Kto ustala limity połowu oraz czas i miejsce amatorskiego połowu ryb w obwodzie rybackim?
- Skąd wędkarz dowie się, jaki dobowy limit połowu obowiązuje go na danym łowisku?
- Dla którego gatunku dobowy limit połowu wynika wprost z rozporządzenia?
Egzamin sprawdza znajomość poziomów 1 i 2. Na pytanie o limit szczupaka nie odpowiada się liczbą: limit zależy od zezwolenia.
Sprawdź w swoim okręgu
Okręgi chętnie zaostrzają zasady. Żaden z 39 okręgów, które ustanawiają wymiar sandacza dla całego swojego terenu, nie zostawił krajowych 45 cm; to samo dotyczy szczupaka w 40 okręgach. Płoć nie ma wymiaru krajowego wcale, ale dwanaście okręgów ustanowiło własny, a pięć dodało dobowy limit wagowy.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) , ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336) , regulaminy i zezwolenia okręgów PZW na 2026 r.