Ustawa wymaga, by rybę podlegającą wypuszczeniu oddać wodzie niezwłocznie i z zachowaniem niezbędnej staranności (art. 9 ust. 1 ). Przepis nie mówi, jak to zrobić — a od tego zależy, czy wypuszczona ryba przeżyje, czy zginie kilka godzin później poza Twoim polem widzenia. Poniżej praktyka, która za tym wymogiem stoi.
Dotyczy ona tak samo ryby niewymiarowej, którą musisz wypuścić, jak i tej, którą wypuszczasz z własnego wyboru.
Zaczyna się przed zacięciem
Haczyk bezzadziorowy albo z zaciśniętym zadziorem skraca wypinanie do kilku sekund i ogranicza uszkodzenia pyska. Okręgi Białystok i Krosno wymagają go na wodach górskich — tam, gdzie ryby są najbardziej wrażliwe.
Nie przetrzymuj brania. Ryba, która połknie przynętę głęboko, zostaje zacięta w przełyku albo w skrzelach i szanse na jej przeżycie spadają wielokrotnie, niezależnie od tego, jak ostrożnie potem postąpisz.
Dobierz sprzęt do ryby. Zbyt delikatny zestaw wydłuża holowanie, a wyczerpana ryba potrzebuje znacznie więcej czasu na dojście do siebie — o ile w ogóle do niego dojdzie.
Holowanie: krótko, nie efektownie
Długie holowanie zużywa zapasy tlenu i prowadzi do zakwaszenia mięśni. Ryba wyholowana do całkowitego wyczerpania bywa nie do odratowania, choć na brzegu wygląda na zdrową.
Zasada jest prosta: hol tak krótko, jak pozwala sprzęt. Szczególnie dotyczy to ryb łososiowatych i sandacza — gatunków wrażliwych na niedobór tlenu.
Latem ma to znaczenie podwójne. Ciepła woda zawiera mniej tlenu, więc ta sama ryba potrzebuje dłuższej reanimacji niż wiosną.
Podbieranie i kontakt z powietrzem
Podbierak, nie ręka i nie żyłka. Wyciąganie ryby na żyłce obciąża pysk i kręgosłup, a przy większej rybie kończy się urwaniem. Okręg Ciechanów nakłada obowiązek posiadania podbieraka podczas łowienia, okręg Jelenia Góra — na wodach krainy pstrąga i lipienia, a Kielce wymagają go wraz z przyrządem do wyjmowania haczyków na łowiskach typu „złów i wypuść”.
Mokra mata albo mokre dłonie. Ciało ryby pokrywa warstwa śluzu, która jest jej barierą przeciw bakteriom i grzybom. Sucha ręka, piasek, trawa i kamienie zdzierają ją natychmiast.
Nigdy za skrzela. Blaszki skrzelowe są delikatne i silnie ukrwione. Ich uszkodzenie istotnie obniża szanse ryby na przeżycie, nawet jeśli odpływa o własnych siłach.
Poziomo, z podparciem brzucha. Duża ryba trzymana pionowo za żuchwę uszkadza sobie kręgosłup i narządy wewnętrzne własnym ciężarem. Jedna ręka pod głową, druga pod brzuchem.
Nad wodą: rób wszystko możliwie nisko nad wodą albo w wodzie. Ryba, która wyśliźnie się z rąk na wysokości kolan, uderza o brzeg i może odnieść ciężkie obrażenia — a zdarza się to przy każdym podnoszeniu jej wyżej niż trzeba.
Wypinanie haczyka
Użyj przyrządu do wyjmowania haczyków albo długich szczypiec — nie palców. Haczyk wypinasz odwrotnie do drogi, którą wszedł.
Jeżeli haczyk jest połknięty głęboko, przetnij przypon tuż przy pysku zamiast wyrywać. Pozostawiony haczyk daje rybie większe szanse niż uszkodzenie przełyku, które wyrywanie zwykle powoduje.
Krwawienie z okolic skrzeli jest złym znakiem, ale przepis nie daje tu wyboru: rybę chronioną wypuszcza się także wtedy, bo art. 9 ust. 1 nakazuje wypuścić rybę żywą, bez oceny jej rokowań.
Zdjęcie: tylko jeżeli naprawdę musi być
Sesja zdjęciowa to czas poza wodą, a każda sekunda się liczy. Jeżeli chcesz zdjęcie:
- Przygotuj aparat zanim wyjmiesz rybę z podbieraka.
- Trzymaj rybę nisko, nad matą albo nad wodą.
- Jedno ujęcie, nie dziesięć.
- Wróć rybę do wody, nawet jeśli zdjęcie nie wyszło.
Przy rybie podlegającej ustawowemu nakazowi wypuszczenia sprawa jest jeszcze prostsza: „niezwłocznie” z art. 9 ust. 1 nie przewiduje przerwy na fotografię.
Reanimacja
Rybę wypuszcza się dopiero wtedy, gdy jest w stanie odpłynąć sama.
Przytrzymaj ją w wodzie, głową pod prąd, jedną ręką pod brzuchem. W wodzie stojącej prowadź ją powoli do przodu — nie ruszaj skrzelami w tył i w przód, bo woda musi przepływać przez nie w naturalnym kierunku. Poczekaj, aż odzyska równowagę i sama wyrwie się z rąk.
Ryba puszczona zbyt wcześnie odwraca się brzuchem do góry i znosi ją nurtem. Wtedy trzeba ją podjąć i zacząć od nowa.
Siatka: tylko dla ryb zabieranych
Siatka służy do przechowywania ryb, które zabierasz. Ryba przeznaczona do wypuszczenia nie ma w niej czego szukać: regulaminy okręgowe traktują rybę umieszczoną w siatce jako przeznaczoną do zabrania, a na łowiskach no-kill siatka bywa zakazana wprost.
Okręg Kraków zakazuje na łowiskach „złów i wypuść” również połowu w nocy, a w okręgu Nowy Sącz część wód objęta jest reżimem no-kill w całości. Na Zalewie w Janowie Lubelskim (Tarnobrzeg) zasada złów i wypuść obowiązuje w porze nocnej z mocy samego regulaminu.
Na egzaminie
Egzamin nie sprawdza techniki wypuszczania, tylko obowiązek jej stosowania — czyli treść art. 9 ust. 1. Zapamiętaj trzy słowa: niezwłocznie, do tego samego łowiska, z niezbędną starannością.
Sprawdź w swoim okręgu
Sposób postępowania z rybą bywa uregulowany wprost, i to właśnie tam, gdzie jedzie się po duże ryby: podbierak obowiązkowy w Ciechanowie i na wodach górskich Jeleniej Góry, podbierak wraz z przyrządem do wyjmowania haczyków na łowiskach „złów i wypuść” w Kielcach, haczyki bezzadziorowe na wodach górskich Białegostoku i Krosna, zakaz połowu nocą na łowiskach „złów i wypuść” w Krakowie, wody no-kill w okręgu Nowy Sącz. Każdy z tych zapisów jest warunkiem zezwolenia, więc jego naruszenie jest wykroczeniem — niezależnie od tego, że ryba odpłynęła.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , regulaminy okręgów PZW na 2026 r.