Kontrola wędkarska sprawdza cztery rzeczy: dokumenty, sprzęt, ryby i przynęty. Regulaminy okręgowe formułują to identycznie w całej Polsce — na żądanie kontrolujących wędkarz ma obowiązek okazać dokumenty, sprzęt wędkarski, złowione ryby i przynęty. Większość mandatów bierze się nie z braku wiedzy o przepisach, lecz z ośmiu powtarzalnych błędów opisanych niżej.
Kto kontroluje i co mu wolno
Strażnik Państwowej Straży Rybackiej jest uprawniony do kontroli dokumentów uprawniających do połowu, kontroli ilości, masy i gatunków złowionych ryb oraz przedmiotów służących do ich połowu, a także do żądania wyjaśnień i wykonywania czynności niezbędnych do przeprowadzenia kontroli (art. 23 pkt 1, 2 i 4 ustawy o rybactwie śródlądowym ).
Przy uzasadnionym podejrzeniu wykroczenia lub przestępstwa może ponadto:
- wylegitymować osobę podejrzaną w celu ustalenia tożsamości,
- odebrać za pokwitowaniem ryby i przedmioty służące do połowu,
- zatrzymać za pokwitowaniem dokumenty i przekazać je wraz z wnioskiem o ukaranie do sądu w terminie 7 dni,
- skontrolować środki transportu w miejscach związanych z połowem,
- doprowadzić osobę do najbliższej jednostki Policji.
Powtarzające się słowo brzmi „za pokwitowaniem”. Odebranie sprzętu, ryb albo dokumentów bez pokwitowania nie jest czynnością przewidzianą ustawą.
Kontrolować może także Społeczna Straż Rybacka, działająca na podstawie odrębnych przepisów i zwykle wspólnie z PSR, oraz — w zakresie warunków zezwolenia — osoba upoważniona przez uprawnionego do rybactwa.
Osiem błędów, które kosztują najwięcej
1. Dokumenty zostawione w samochodzie. Wykroczeniem jest nieposiadanie przy sobie karty wędkarskiej (art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. a ) oraz nieposiadanie zezwolenia (lit. b tego samego punktu). Dokument powinien być dostępny do niezwłocznego okazania — zostawiony w samochodzie może zostać uznany za nieposiadany przy sobie.
2. Rozładowany telefon z zezwoleniem. Zezwolenie elektroniczne jest pełnoprawne (art. 7 ust. 2a ), ale musisz je okazać. Zrób zrzut ekranu albo weź kopię papierową.
3. Wpisy do rejestru dopisywane przy strażniku. Rejestr wypełnia się na bieżąco. Uzupełnianie go w chwili kontroli wygląda dokładnie tak, jak wygląda, i nie da się tego odwrócić.
4. Ryba w siatce „do zmierzenia później”. Regulaminy okręgowe traktują rybę umieszczoną w siatce jako przeznaczoną do zabrania. Jeżeli okaże się niewymiarowa albo w okresie ochronnym, tłumaczenie, że miała zostać zmierzona i wypuszczona, trudno pogodzić z art. 9 ust. 1, który nakazuje wypuścić ją niezwłocznie.
5. Trzecia wędka złożona, ale z zestawem w wodzie. Zakaz z art. 8 ust. 1 pkt 11 dotyczy łowienia więcej niż dwiema wędkami jednocześnie. Liczy się, ile zestawów jest w wodzie, a nie ile trzymasz w rękach.
6. Wymiar sprawdzony według rozporządzenia zamiast zezwolenia. Najkosztowniejszy błąd, bo popełniany w dobrej wierze. Szczupak 48 cm jest legalny tam, gdzie obowiązuje krajowe 45 cm, i jest wykroczeniem w okręgu, który podniósł wymiar do 50 cm lub wyżej — a zrobił to każdy z 39 okręgów ustanawiających wymiar szczupaka dla całego swojego terenu.
7. Przekroczony limit łączony. Zezwolenie ustanawia nieraz jeden limit dla grupy gatunków. Dwa szczupaki wyczerpują w okręgu Toruń limit obejmujący także bolenia, łososia, sandacza, sieję i obie trocie — sandacz w siatce jest wtedy rybą ponad limit.
8. Mierzenie ryby do rozwidlenia ogona. Wymiar mierzy się od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej (§ 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ). Różnica sięga 2–3 cm i przy rybie granicznej decyduje o wyniku kontroli.
Nad wodą: siedem z tych ośmiu błędów da się wykluczyć przed wyjazdem — czytając zezwolenie i pakując dokumenty. Ósmy wymaga tylko miarki i przyzwyczajenia.
Jak przebiega kontrola bez kłopotów
- Odłóż wędkę i wyjmij dokumenty. Kontrola dokumentów to pierwsza czynność z art. 23 i najkrótsza droga do jej zakończenia.
- Pokaż sprzęt bez proszenia dwa razy. Obowiązek okazania sprzętu, ryb i przynęt wynika z regulaminu, który przyjąłeś razem z zezwoleniem.
- Wyjmij siatkę sam. Ryby i tak podlegają kontroli co do ilości, masy i gatunku (art. 23 pkt 2 ).
- Żądaj pokwitowania, jeżeli cokolwiek zostaje odebrane lub zatrzymane. To Twój jedyny dowód w dalszym postępowaniu.
- Nie dyskutuj o interpretacji przepisu nad wodą. O ukaraniu orzeka sąd w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, i to tam jest miejsce na argumenty.
Czym grozi każdy z tych błędów
| Błąd | Podstawa | Sankcja |
|---|---|---|
| brak karty przy sobie | art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. a | grzywna albo nagana |
| brak zezwolenia | art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. b | grzywna albo nagana |
| naruszenie warunków zezwolenia, brak rejestru | art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. b | grzywna albo nagana |
| ryba niewymiarowa, okres ochronny, limit | art. 27b ust. 1 pkt 1 | ograniczenie wolności albo grzywna od 200 zł |
| niewypuszczenie żywej ryby chronionej | art. 27b ust. 1 pkt 5 | ograniczenie wolności albo grzywna od 200 zł |
Sąd może do tego orzec — odpowiednio i pod warunkami zapisanymi w ustawie — nawiązkę liczoną od wartości przywłaszczonych ryb, przepadek sprzętu albo trwałe odebranie karty bądź przekazanie jej do depozytu na co najmniej 12 miesięcy, do czasu ponownego zdania egzaminu (art. 27a ust. 4, art. 27b ust. 4 ).
Wysokość kary i to, które ze środków karnych zostaną orzeczone, rozstrzyga sąd.
Na egzaminie
- Czy wędkarz może łowić ryby posiadając jedynie kartę wędkarską, bez zezwolenia?
- Kto jest zwolniony z obowiązku posiadania karty wędkarskiej?
Pytania z tego obszaru dotyczą uprawnień kontrolujących i obowiązków kontrolowanego, a nie taryfikatora. Zapamiętaj cztery rzeczy do okazania: dokumenty, sprzęt, ryby, przynęty.
Sprawdź w swoim okręgu
Zakres kontroli jest krajowy, ale lista dokumentów bywa dłuższa: okręgi Białystok i Kielce wymagają od członków PZW aktualnej legitymacji członkowskiej obok karty i zezwolenia. Okręgowe są także obowiązki, których niedopełnienie kontrola stwierdzi na miejscu — podbierak wymagany w Ciechanowie i na wodach górskich Jeleniej Góry, haczyki bezzadziorowe na wodach górskich Białegostoku i Krosna, obowiązek zakończenia wędkowania po wybraniu limitu w Katowicach.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) , regulaminy okręgów PZW na 2026 r.