Ryba jest na brzegu - i teraz liczą się sekundy. Musisz szybko zdecydować, czy wolno ją zabrać, a jeśli nie - wypuścić ją tak, żeby przeżyła. W każdej chwili może też podejść strażnik. Wtedy liczy się to, co masz w kieszeni.
- Rybę, której nie wolno zabrać, wypuszczasz od razu, w tym samym miejscu i ostrożnie.
- Rybę bierzesz mokrymi rękami, nigdy za skrzela, i trzymasz jak najkrócej poza wodą.
- Rybę, którą zabierasz, uśmiercasz szybko i humanitarnie - tak każe ustawa o ochronie zwierząt. Babek wymienionych w § 8, czebaczka amurskiego, sumików czarnego i karłowatego oraz trawianki nie wolno wypuszczać .
- Przy sobie masz kartę wędkarską i zezwolenie, a jeśli zezwolenie tego wymaga - rejestr połowów.
- Mandat wystawia Państwowa Straż Rybacka albo policja. Społeczna Straż Rybacka mandatu nie wystawi.
Zabrać czy wypuścić
Decyzję podejmujesz zawsze w tej samej kolejności: jaki to gatunek, czy trwa okres ochronny, czy ryba ma wymiar i czy mieścisz się w limicie. Wystarczy jedno "nie", żeby ryba wróciła do wody.
Babki byczej, czebaczka amurskiego, trawianki i sumika karłowatego nie wolno wypuścić: ani z powrotem, ani do innej wody - § 8 . Uśmiercasz je od razu i nie używasz jako żywca. Wobec gatunków z list IGO obowiązuje dodatkowo zakaz transportu żywych okazów .
Jak wypuścić rybę, żeby przeżyła
Rybę, której nie wolno zabrać, wypuszczasz od razu, do tej samej wody i z niezbędną starannością. To trzy warunki, o które pyta egzamin.
To już nie przepisy, tylko dobre praktyki - ale od nich zależy, czy ryba przeżyje:
- Krótki hol. Ryba zmęczona do granic długo dochodzi do siebie albo ginie, choć z wyglądu jest zdrowa.
- Podbierak zamiast żyłki. Wyciąganie ryby na żyłce rani pysk i kręgosłup.
- Mokre ręce albo mokra mata. Ryba jest pokryta śluzem, który chroni ją przed chorobami. Sucha dłoń, piasek i trawa go zdzierają.
- Nigdy za skrzela. Uszkodzone skrzela zwykle oznaczają śmierć ryby, nawet jeśli odpłynęła.
- Dużą rybę trzymaj poziomo - jedną ręką pod głową, drugą pod brzuchem.
- Haczyk wyjmij wypinaczem albo szczypcami. Jeśli ryba połknęła go głęboko, przetnij żyłkę tuż przy pysku - to lepsze niż wyrywanie.
- Do wody, gdy sama odpływa. Przytrzymaj rybę w wodzie głową pod prąd i puść, kiedy odzyska siły.
Ryby, którą musisz wypuścić, nie wkładasz do siatki i nie urządzasz z nią sesji zdjęciowej. Siatka jest dla ryb, które zabierasz.
Gdy zabierasz rybę
- Uśmiercasz szybko i humanitarnie - mocne uderzenie w głowę, potem przecięcie skrzeli albo nakłucie serca. Nie zostawiasz ryby, żeby powoli się dusiła, i nie wkładasz żywej do lodówki. Tak każe ustawa o ochronie zwierząt.
- Wpisujesz ją do rejestru, jeśli zezwolenie tego wymaga. Kiedy i jak, mówi zezwolenie.
- Nie sprzedajesz jej. Ryb z amatorskiego połowu nie wolno wprowadzać do obrotu.
- Przewozisz tylko ryby złowione zgodnie z przepisami. Przewożenie ryb za małych albo złowionych w okresie ochronnym jest zabronione.
Dokumenty
| Dokument | Skąd go masz | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Karta wędkarska | od starosty, po zdanym egzaminie | ważna bezterminowo, w całej Polsce, tylko dla Ciebie |
| Zezwolenie | od gospodarza wody, najczęściej okręgu PZW | dotyczy konkretnej wody i czasu; są w nim wymiary okręgu, limity, godziny i metody połowu |
| Rejestr połowów | razem z zezwoleniem | obowiązkowy tylko wtedy, gdy wymaga go zezwolenie |
Zezwolenie może być papierowe albo elektroniczne, na przykład w aplikacji. Jeśli masz je w telefonie, zadbaj o baterię: z rozładowanym telefonem jesteś bez zezwolenia.
Czy rejestr połowów jest obowiązkowy i jak go prowadzić, decyduje okręg - czasem trzeba wpisać rybę od razu po złowieniu, czasem wagę dopiero po wędkowaniu. Sprawdź to w zezwoleniu.
Trzy wyjątki dotyczą karty: dzieci do 14 lat łowią bez niej, ale tylko z dorosłym, który kartę ma; cudzoziemiec przebywający w Polsce czasowo potrzebuje tylko zezwolenia; bez karty łowisz też w stawach i innych obiektach do chowu lub hodowli ryb, jeśli gospodarz wody wydał Ci na to zezwolenie.
Kontrola nad wodą
Skontrolować Cię mogą:
- Państwowa Straż Rybacka - ma największe uprawnienia. Sprawdza dokumenty, ryby i sprzęt, wystawia mandaty, a gdy podejrzewa wykroczenie, może odebrać ryby i sprzęt, zatrzymać dokumenty i sprawdzić samochód.
- Społeczna Straż Rybacka - strażnicy z oznaką i legitymacją od starosty. Sprawdzają dokumenty, ryby i sprzęt, a przy podejrzeniu wykroczenia mogą odebrać ryby i sprzęt. Mandatu nie wystawiają i dokumentów nie zatrzymują - w razie potrzeby wzywają policję albo Państwową Straż Rybacką.
- Policja - może sprawdzić dokumenty i wystawić mandat.
- Straż Leśna, Straż Graniczna i straż parków narodowych i krajobrazowych - też mogą Cię skontrolować.
- Osoby upoważnione przez gospodarza wody - sprawdzają, czy przestrzegasz warunków zezwolenia.
Na żądanie pokazujesz dokumenty, wędki z zestawami, złowione ryby i przynęty - także wtedy, gdy nic jeszcze nie złowiłeś. Strażnika możesz poprosić o legitymację, a gdy coś Ci odbiera, zawsze proś o pokwitowanie.
- Sama karta nie wystarczy - bez zezwolenia nie łowisz.
- Zezwolenie zostawione w domu się nie liczy, nawet przy opłaconej składce.
- Strażnik Społecznej Straży Rybackiej nie wystawi mandatu i nie zatrzyma Ci karty.
- Przypadkowemu przechodniowi ani innemu wędkarzowi bez upoważnienia dokumentów nie pokazujesz - zwykły wędkarz nie może Cię legitymować, choć może wezwać PSR, SSR lub Policję.
Za wykroczenie dostajesz zwykle mandat, najczęściej do 500 zł. W poważniejszych sprawach o karze decyduje sąd, który może też odebrać sprzęt albo kartę wędkarską.
Gospodarz wody i Ty
Wodą opiekuje się gospodarz - w przepisach nazywa się go uprawnionym do rybactwa. Najczęściej jest nim okręg PZW. To on zarybia wodę, wydaje zezwolenia i ustala ich warunki. Wymiary i okresy ochronne dla całego kraju nie pochodzą jednak od PZW, tylko z rozporządzenia ministra. Okręg może je zaostrzyć, ale nie złagodzić.
Twoja rola jest prostsza:
- Nie przenosisz żywych ryb do innej wody. Zarybiać może uprawniony do rybactwa, a inne podmioty - tylko w porozumieniu z nim.
- Kłusownika, śnięte ryby albo plamę oleju zgłaszasz straży lub policji. Nie interweniujesz sam.
Na wodach PZW - warunki zezwolenia
Te zasady nie wynikają z ustawy ani z rozporządzenia. To warunki zezwolenia okręgów PZW - obowiązują na ich wodach, a na wodzie innego gospodarza sprawdzasz jego zezwolenie.
- Ryba do zabrania - żywą trzymasz tylko w siatce zanurzonej w wodzie, z miękkiej siatki na sztywnych obręczach, albo w worku karpiowym; nigdy w wiadrze ani na lince przewleczonej przez skrzela. Martwe ryby trzymasz w pojemniku, nie w siatce.
- Ryby łososiowate (pstrąga, troć, łososia, głowacicę) i lipienia uśmiercasz od razu po złowieniu. To samo dotyczy ryb złowionych spod lodu.
- Rejestr - rybę wpisujesz zwykle od razu po złowieniu, długopisem i bez usuwania wpisów.
- Każdy swoje - trzymasz swoje ryby osobno, bo każdy wędkarz odpowiada za własny połów i własny limit. Na łowisku ryb nie rozdajesz.
- Porządek - zanim odejdziesz, sprzątasz stanowisko i zabierasz resztki zanęty, żyłkę i haczyki.
Jak ćwiczyć
- W nauce wybierz tematy "Postępowanie ze złowionymi rybami", "Ochrona gatunkowa i gatunki obce", "Gospodarka rybacka i kontrola" oraz "Dokumenty i uprawnienia".
- W grze "Wymiar, okres, limit" spotkasz też gatunki objęte zakazem wypuszczania - przy nich właściwa odpowiedź brzmi "Nie wolno wypuścić".
- Chcesz wiedzieć więcej o gatunkach obcych i o tym, jak nie pomylić raka obcego z chronionym? Przeczytaj Gatunki obce i inwazyjne - obowiązki wędkarza.
Najczęściej zadawane pytania
Czy rybę włożoną do siatki wolno po godzinie wypuścić i zamienić na większą sztukę tego samego gatunku?
Na wodach PZW - nie. Regulaminy okręgów PZW wprost zabraniają wymiany (podmiany) ryb raz umieszczonych w siatce na inne złowione później okazy .
Decyzję "zabrać czy wypuścić" podejmujesz bezpośrednio po zmierzeniu ryby: jeśli decydujesz się ją zatrzymać, wkładasz ją do siatki i (przy gatunkach objętych limitem ilościowym) od razu wpisujesz do rejestru połowów.
Dlaczego przed wzięciem ryby w dłoń do odhaczenia zawsze trzeba najpierw zamoczyć ręce w wodzie?
Skóra ryby jest pokryta warstwą śluzu ochronnego, który stanowi barierę przed bakteriami, grzybami (np. pleśniawką Saprolegnia) i pasożytami żyjącymi w wodzie.
Chwycenie ryby suchą, ciepłą dłonią lub przyciśnięcie jej do suchego ręcznika bądź ubrania zdziera śluz i parzy naskórek, przez co nawet pozornie zdrowo odpływająca ryba może paść po kilku dniach z powodu infekcji skóry. Najbezpieczniej odhaczać rybę w podbieraku bez wyjmowania jej nad brzeg.
Co trzeba zrobić z rybą, którą zamierzasz zabrać?
Jeżeli wędkarz decyduje się zabrać złowioną rybę wymiarową, ma bezwzględny obowiązek wpisać ją do rejestru amatorskiego połowu ryb niezwłocznie po złowieniu i przed wznowieniem wędkowania (jeśli zezwolenie tego wymaga).
Rybę przeznaczoną do zabrania należy uśmiercić niezwłocznie i humanitarnie lub przetrzymywać żywą wyłącznie w regulaminowej siatce zanurzonej w łowisku ze sztywnymi obręczami.
Czy zezwolenie na połów może być w telefonie?
Tak. Zezwolenie może być papierowe albo elektroniczne, na przykład w aplikacji. Jeśli masz je w telefonie, zadbaj o baterię: z rozładowanym telefonem jesteś bez zezwolenia. Czy rejestr połowów jest obowiązkowy i jak go prowadzić, decyduje okręg - czasem trzeba wpisać rybę od razu po złowieniu, czasem wagę dopiero po wędkowaniu. Sprawdź to w zezwoleniu.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym , ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. , regulaminy okręgów PZW .