Wymiar mówi, jak duża musi być ryba. Okres ochronny mówi, kiedy wolno ją łowić, a limit - ile sztuk. To trzy osobne zasady i każdą sprawdzasz osobno: duży szczupak złowiony w marcu wraca do wody, choć wymiar ma z zapasem.
- W okresie ochronnym gatunku nie łowisz, a złowioną przypadkiem rybę wypuszczasz, nawet jeśli ma wymiar.
- Od 1 marca do 31 maja chronione są sandacz, lipień i głowacica.
- Od 1 stycznia chronione są szczupak (do 30 kwietnia), sum (do 31 maja) i brzana (do 30 czerwca).
- Jedyny limit w przepisach krajowych to 2 węgorze na dobę. Pozostałe limity znajdziesz w zezwoleniu.
- Przy każdej rybie pytasz po kolei: jaki to gatunek, czy trwa okres ochronny, czy ma wymiar, czy mieszczę się w limicie.
Po co są okresy ochronne
Większość okresów ochronnych obejmuje czas tarła. Ryby gromadzą się wtedy na płyciznach i najłatwiej je złowić. Ochrona w tym czasie pozwala im spokojnie złożyć ikrę.
Dlatego okresy różnią się między gatunkami. Szczupak trze się w marcu i kwietniu, a już zimą podchodzi w rejony tarlisk - dlatego jest chroniony od Nowego Roku do końca kwietnia. Pstrągi i łososie trą się jesienią, więc chroni się je jesienią i zimą.
Okresy ochronne od stycznia do grudnia
Ryby są ułożone według dnia, w którym zaczyna się ochrona, a przy tym samym początku - według dnia, w którym się kończy:
| Gatunek | Od | Do |
|---|---|---|
| szczupak | 1 stycznia | 30 kwietnia |
| świnka | 1 stycznia | 15 maja |
| sum | 1 stycznia | 31 maja |
| brzana | 1 stycznia | 30 czerwca |
| certa* | 1 stycznia | 30 czerwca |
| jesiotr ostronosy | 1 stycznia | 31 grudnia - cały rok |
| głowacica | 1 marca | 31 maja |
| lipień | 1 marca | 31 maja |
| sandacz | 1 marca | 31 maja |
| pstrąg potokowy* | 1 września | 31 grudnia |
| troć jeziorowa | 1 września | 31 stycznia |
| łosoś* | 1 października | 31 grudnia |
| troć* | 1 października | 31 grudnia |
| sieja | 15 października | 31 grudnia |
| sielawa | 15 października | 31 grudnia |
| miętus* | 1 grudnia | koniec lutego |
| węgorz | 1 grudnia | 31 marca |
* Te gatunki mają inne terminy na części wód. Certa w Wiśle poniżej zapory we Włocławku jest chroniona od 1 września do 30 listopada. Pstrąg potokowy w górnej Wiśle, w Sanie i w górnej Odrze jest chroniony do 31 stycznia. Łosoś i troć mają na Wiśle inne terminy i dodatkowe dni bez połowu. Okres miętusa nie obowiązuje w dolnej Odrze, od ujścia Warty.
Tabela układa się w cztery łatwe do zapamiętania grupy:
- od 1 stycznia - szczupak, świnka, sum i brzana; koniec ochrony przesuwa się od kwietnia do czerwca,
- od 1 marca do 31 maja - sandacz, lipień i głowacica, wszystkie trzy w tych samych dniach,
- jesienią - ryby łososiowate oraz sieja i sielawa,
- od 1 grudnia - miętus i węgorz, przez zimę.
Lin, karp, leszcz, płoć i okoń nie mają okresu ochronnego w przepisach krajowych.
Okręg może okres ochronny wydłużyć albo ustanowić go dla gatunku, który nie ma okresu krajowego - nigdy go nie skróci. Przed wyjazdem sprawdź terminy w zezwoleniu.
Pułapka z niedzielą
Jeśli pierwszy albo ostatni dzień okresu ochronnego wypada w niedzielę lub święto, okres skraca się o ten dzień. Przykład: ochrona sandacza kończy się 31 maja. Jeśli 31 maja to niedziela, w tę niedzielę wolno już sandacza łowić - ochrona skończyła się w sobotę.
Wyjątkiem jest jesiotr ostronosy, chroniony bez przerwy przez cały rok. Na egzaminie pada pytanie właśnie o to, więc warto zapamiętać tę zasadę.
Limit połowu: ile sztuk
W przepisach krajowych jest tylko jeden limit: najwyżej 2 węgorze na dobę. Szczupak, sandacz, sum, karp i inne ryby limitu krajowego nie mają.
Na pytanie "Jaki jest dobowy limit szczupaka?" nie odpowiadasz więc liczbą - limit ustala gospodarz wody w zezwoleniu. Limit liczy ryby, które zabierasz z łowiska. Jeśli zezwolenie wymaga rejestru połowów, wpisujesz do niego każdą zabraną rybę - wtedy zawsze wiesz, ile zostało Ci jeszcze w limicie.
W zezwoleniu limity bywają różne:
- dobowe - najczęstsze, na przykład 2 szczupaki na dobę,
- tygodniowe, miesięczne i roczne - obowiązują obok dobowego, a nie zamiast niego,
- wagowe - w kilogramach, zwykle dla drobnych ryb, na przykład płoci,
- łączone - jedna liczba dla kilku gatunków razem. Jeśli zezwolenie mówi "2 sztuki łącznie: szczupak, sandacz, boleń", to po dwóch szczupakach nie zabierzesz już sandacza.
W części okręgów po wybraniu limitu musisz zakończyć łowienie, a nie tylko wypuszczać kolejne ryby.
Cztery pytania przy każdej rybie
Nad wodą zadajesz je zawsze w tej samej kolejności:
- Co to za gatunek? Chroniony - wypuszczasz. Obcy - uśmiercasz i nie wypuszczasz.
- Czy trwa okres ochronny? Tak - wypuszczasz, niezależnie od długości.
- Czy ryba ma wymiar? Nie - wypuszczasz.
- Czy mieszczę się w limicie? Nie - wypuszczasz.
Rybę wolno zabrać dopiero wtedy, gdy wszystkie cztery odpowiedzi są po Twojej stronie. Spełnienie jednego warunku nie zwalnia z pozostałych: ryba z wymiarem w okresie ochronnym wraca do wody, tak samo jak ryba bez wymiaru poza okresem.
Ryby złowionej w okresie ochronnym nie wolno zabrać ani przewozić - nawet jeśli ma wymiar z zapasem.
Pułapki na egzaminie
- "Szczupak ma 60 cm i złowiłeś go 15 kwietnia. Zabierasz?" Nie - wymiar ma, ale trwa jego okres ochronny.
- "Jaki jest dobowy limit szczupaka?" W przepisach krajowych nie ma takiego limitu. Sprawdzasz go w zezwoleniu.
- "Ile węgorzy możesz zabrać w ciągu doby?" Dwa - to jedyny limit krajowy.
- "Ochrona sandacza kończy się w niedzielę. Kiedy kończy się naprawdę?" W sobotę.
- "Sandacz, lipień i głowacica - co je łączy?" Ten sam okres ochronny: od 1 marca do 31 maja.
Jak ćwiczyć
- W kalendarzu okresów ochronnych zobaczysz, które ryby są chronione dzisiaj, a które za miesiąc. Porównaj go z tabelą powyżej.
- W nauce wybierz tematy "Okresy ochronne" i "Limity połowu".
- W grze "Wymiar, okres, limit" dostajesz rybę, jej długość i datę połowu - i decydujesz. Tu wymiar, okres i limit spotykają się naraz, tak jak nad wodą.
- Chcesz wiedzieć, skąd się biorą terminy? Przeczytaj Kiedy ryby odbywają tarło i skąd różne okresy ochronne.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego na Wiśle poniżej zapory we Włocławku okresy ochronne certy, łososia i troci różnią się od reszty kraju?
Stopień wodny we Włocławku stanowi pierwszą wielką przegrodę poprzeczną na dolnej Wiśle dla ryb dwuśrodowiskowych (anadromicznych) wchodzących z Bałtyku na tarło w górę rzeki.
Aby umożliwić rybom wędrownym swobodne podejście od Zatoki Gdańskiej pod przepławkę we Włocławku, § 7 ust. 1 pkt 2 i 6 rozporządzenia wyznacza na dolnym odcinku Wisły odrębny kalendarz ochrony oraz weekendowe dni zakazu połowu.
Co się dzieje, gdy ostatni dzień okresu ochronnego wypada w niedzielę?
Okres ochronny skraca się wtedy o ten dzień: tak jest z każdym pierwszym albo ostatnim dniem okresu, który przypada w dzień ustawowo wolny od pracy - § 7 ust. 2 . Jeśli więc ochrona sandacza kończy się w niedzielę 31 maja, w tę niedzielę wolno go już łowić.
Ile sztuk ryb wolno zabrać według limitu krajowego?
Krajowy limit dotyczy tylko węgorza - najwyżej 2 sztuki na dobę (§ 2 ust. 3 ). Dla innych gatunków limitów krajowych nie ma; ustala je zezwolenie gospodarza wody, a liczą się w nich ryby zabrane z łowiska.
Dlaczego identyfikacja gatunku ryby musi wyprzedzać sięgnięcie po miarkę wędkarską?
Jeżeli na haczyku znalazł się gatunek objęty ochroną gatunkową (np. różanka, piskorz, koza lub śliz) albo gatunek będący w trakcie okresu ochronnego, jakiekolwiek mierzenie go na macie, ważenie i robienie zdjęć niepotrzebnie przedłuża pobyt ryby poza wodą i narusza nakaz niezwłocznego wypuszczenia z art. 9 ust. 1 ustawy .
Z kolei w przypadku inwazyjnego gatunku obcego z § 8 rozporządzenia (np. sumika karłowatego lub trawianki) długość w ogóle nie ma znaczenia, bo rybę trzeba od razu uśmiercić.
Jak układają się krajowe okresy ochronne ryb w ciągu roku?
Od 1 stycznia chronione są szczupak (do 30 kwietnia), świnka (do 15 maja), sum (do 31 maja), brzana i certa (do 30 czerwca) oraz jesiotr ostronosy (cały rok). Od 1 marca - głowacica, lipień i sandacz (do 31 maja). Od 1 września - pstrąg potokowy (w większości wód do 31 grudnia), troć jeziorowa (do 31 stycznia) i certa na dolnej Wiśle (do 30 listopada). Od 1 października - łosoś i troć wędrowna (do 31 grudnia), od 15 października - sieja i sielawa (do 31 grudnia), a od 1 grudnia - węgorz (do 31 marca), miętus (do końca lutego) oraz łosoś i troć na dolnej Wiśle (do końca lutego) - § 7 ust. 1 .
Część gatunków ma inne terminy na części wód. Certa w Wiśle poniżej zapory we Włocławku jest chroniona od 1 września do 30 listopada. Pstrąg potokowy w górnej Wiśle i jej dopływach, w Sanie i w górnej Odrze jest chroniony do 31 stycznia. Łosoś i troć mają na Wiśle inne terminy i dodatkowe dni bez połowu. Okres miętusa nie obowiązuje w Odrze od ujścia Warty do granicy z wodami morskimi.
Stan prawny: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. , regulaminy okręgów PZW na 2026 r. .