Przejrzystość wody decyduje o tym, z jakiej odległości ryba widzi przynętę - i czy w ogóle poluje wzrokiem. Da się ją ocenić w kilkanaście sekund, bez żadnego sprzętu.
Od czego zależy
- Zawiesina po opadach. Ulewa spłukuje do rzeki glebę. Woda brunatnieje, a widoczność spada do kilkunastu centymetrów.
- Zakwit. Latem zieloną barwę i mleczne zmętnienie daje masowy rozwój glonów i sinic. Przy zakwicie nocą może brakować tlenu.
- Wiatr i fala. Na płytkim zbiorniku fala podnosi osad z dna; przy jednym brzegu woda bywa mętna, przy przeciwnym czysta.
- Dno i typ wody. Woda nad piaskiem i żwirem klaruje się szybciej niż nad mułem. Jeziora lobeliowe i górskie potoki bywają przejrzyste na kilka metrów.
- Ruch ryb i łodzi. Stado leszczy żerujące przy dnie mąci wodę i w ten sposób zdradza, gdzie jest.
Jak ją zmierzyć
Najprostszy sposób to krążek Secchiego - biały krążek opuszczany na lince do momentu, w którym przestaje być widoczny. Głębokość, na której znika, to miara przejrzystości. Krążek zrobisz z białej pokrywki i sznurka. Bez krążka też sobie poradzisz:
- Zanurz podbierak na wyciągnięcie ręki i sprawdź, na jakiej głębokości znika jego obręcz.
- Popatrz na przynętę opuszczoną przy brzegu. Jeżeli znika 30 cm pod powierzchnią, ryba zobaczy ją dopiero z bliska.
Zapisuj tę wartość razem ze stanem wody - po kilku wyjazdach zobaczysz, jak Twoje łowisko reaguje na deszcz.
Co z tego wynika dla łowienia
W mętnej wodzie zasięg wzroku ryby jest krótki, więc rośnie rola innych zmysłów: linii bocznej, słuchu i węchu. Co z tego wynika, zależy od gatunku i łowiska, ale zwykle:
- w wodzie zabarwionej przynęta prowadzona wolniej i bliżej dna zostaje dłużej w polu wykrycia ryby;
- kontrast bywa ważniejszy niż konkretny kolor: ciemna sylwetka na tle jaśniejszej powierzchni jest widoczna z większej odległości niż subtelne barwy;
- przynęty wytwarzające drgania (obrotówki, gumy z aktywnym ogonem) łatwiej znaleźć rybie, która nie poluje wzrokiem;
- w wodzie bardzo przejrzystej częściej pomaga cieńszy przypon, dłuższy rzut i mniejsza przynęta, bo ryba ma czas przyjrzeć się wszystkiemu.
Tabele "kolor wody - kolor przynęty" się nie sprawdzają: w tych samych warunkach na dwóch łowiskach wyniki bywają przeciwne.
Nad wodą: zanim zmienisz przynętę, sprawdź przejrzystość. W mętnej wodzie ryba może nie widzieć żadnej przynęty z tej odległości, z jakiej ją prowadzisz.
Przejrzystość a przepisy
Dwie rzeczy warto pamiętać niezależnie od widoczności:
- Sztucznego światła nie wolno używać do lokalizacji i wabienia ryb - amatorski połów ryb wędką uprawia się bez niego (§ 2 ust. 2 pkt 1 ). Latarka do wiązania przyponu to co innego niż lampa świecąca w toń.
- Gwałtowną zmianę barwy wody, której towarzyszą piana, zapach albo śnięte ryby, zgłoś jako zanieczyszczenie.
Na egzaminie
- Co oznacza termin "zakwit wód"?
- Jakie skutki zanieczyszczenia środowiska można zauważyć w wodzie?
- Czy wolno stosować sztuczne światło do lokalizowania lub zwabiania ryb?
Na egzaminie trzeba wiedzieć, że zakwit to nadmierny rozwój mikroorganizmów, a zmiana barwy wody razem z innymi objawami może oznaczać zanieczyszczenie.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza termin "zakwit wód"?
Zakwit wód to zmiana barwy wody wywołana masowym rozwojem mikroorganizmów - najczęściej sinic lub glonów. Zjawisko jest naturalne, ale dla ekosystemu bywa groźne.
Przyczyną jest eutrofizacja, czyli nadmiar substancji odżywczych w wodzie. Nocą sinice i glony zużywają tlen, a obumierając wywołują przyduchę.
Zakwit ogranicza widoczność i natlenienie. Ryby żerują wtedy przy powierzchni albo w miejscach napowietrzonych, dlatego lepiej łowić w prądzie i przy dopływach, a przynęty dobierać intensywnie pachnące. Ryb z wody o widocznym zakwicie nie należy spożywać.
Zakwit jest pojęciem ekologicznym - przepisy rybackie go nie definiują.
Jakie skutki zanieczyszczenia środowiska można zauważyć w wodzie?
Śnięte ryby, zmiana barwy wody, plamy olejowe i nienaturalny zapach to sygnały, że z wodą może dziać się coś złego. Przyczyną może być zanieczyszczenie, ale też np. przyducha albo zakwit - ustalą ją dopiero badania.
Po ich stwierdzeniu należy przerwać połów i zgłosić obserwację Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska, Państwowej Straży Rybackiej lub uprawnionemu do rybactwa. Ryb z takiej wody nie zabieraj i nie jedz, dopóki przyczyna nie jest znana.
Warto zapamiętać miejsce i godzinę, a jeśli to możliwe, wykonać zdjęcia. Im szybsze zgłoszenie, tym większa szansa na ustalenie źródła zrzutu.
Czy podświetlany spławik LED lub świetlik chemiczny założony na szczytówkę feedera narusza zakaz stosowania sztucznego światła?
Nie. Zakaz z § 2 ust. 2 pkt 1 dotyczy sztucznego światła używanego do lokalizacji i wabienia ryb.
Niewielki świetlik chemiczny lub dioda w antenie spławika bądź na szczytówce wędziska służy wyłącznie wędkarzowi do obserwacji sygnalizacji brań nad powierzchnią wody i nie oświetla toni wodnej w celu przywabiania ryb.
Jak dopasować kolor przynęty spinningowej do bardzo czystej, a jak do mętnej wody po deszczu?
W krystalicznie czystej wodzie o przejrzystości kilku metrów drapieżniki (okoń, szczupak, kleń) dokładnie widzą detale z dużej odległości, dlatego najlepiej sprawdzają się stonowane, naturalne barwy zbliżone do uklei lub płoci (srebro, oliwka, brąz, perła).
W wodzie mętnej lub podczas letniego zakwitu glonów zasięg wzroku ryby spada do kilkudziesięciu centymetrów - skuteczniejsze są wtedy przynęty kontrastowe (jaskrawożółty fluo, chartreuse, pomarańcz albo głęboka czerń widoczna na tle nieba) oraz przynęty wytwarzające silną falę hydroakustyczną.
Co oznacza nagłe, zielone lub sinoniebieskie zmętnienie wody przypominające rozlaną farbę przy brzegu?
Gęsty kożuch lub zawiesina o barwie szaroniebieskiej bądź jaskrawozielonej w upalne dni może oznaczać zakwit sinic (cyjanobakterii). Po samym wyglądzie wody nie da się jednak stwierdzić, czy zakwit jest toksyczny - nie każdy wytwarza toksyny.
Do czasu wyjaśnienia traktuj taką wodę ostrożnie: nie brodź, nie płucz w niej rąk ani sprzętu i nie pozwalaj psu pić ani się kąpać. Komunikaty o zakwitach na kąpieliskach podaje Państwowa Inspekcja Sanitarna. Obumierający zakwit zużywa tlen, więc rośnie też ryzyko przyduchy - jeśli widzisz śnięte ryby, powiadom WIOŚ lub Wody Polskie.