Po ulewie w górnej zlewni rzeka w dwa dni przybiera i brunatnieje, a po tygodniu upałów opada. Serwis hydrologiczny IMGW-PIB pokazuje aktualne stany wody z wodowskazów . Poniżej wyjaśniamy, jak czytać te liczby.
Co pokazuje wodowskaz
Stan wody to wysokość lustra wody odczytana na wodowskazie - wyskalowanej łacie służącej do pomiaru w korycie cieku, zbiorniku lub jeziorze . Wartość podaje się w centymetrach i nie jest to głębokość rzeki: zero wodowskazu jest punktem umownym, ustalonym dla danego posterunku.
Dlatego 180 cm na jednym wodowskazie może oznaczać stan niski, a na innym - wysoki. Odczyt porównuje się tylko z wcześniejszymi odczytami tego samego posterunku.
Strefy stanów
Dane hydrologiczne opisuje się w strefach: stanów niskich, średnich i wysokich, a osobno wyróżnia się stan poniżej minimum okresowego . Wędkarz od razu widzi, czy stan rzeki jest typowy.
Dwa stany umowne są ostrzeżeniami :
| Pojęcie | Definicja IMGW |
|---|---|
| stan ostrzegawczy | umowny stan wody, który układa się poniżej stanu alarmowego, informujący o konieczności podjęcia określonych działań |
| stan alarmowy | umowny stan wody, który odpowiada napełnieniu koryta rzeki lub doliny rzecznej stanowiącemu zagrożenie dla infrastruktury i zabudowań, a także dla życia i zdrowia ludzi |
Wezbranie to okres, w którym stan wody przekracza przyjętą wartość graniczną. Ma fazę wznoszenia, kulminację i fazę opadania.
Jak z tego korzystać przed wyjazdem
- Wybierz właściwy posterunek. Posterunek powyżej łowiska pokazuje, jaka woda dopiero do Ciebie dopłynie, a najbliższy poniżej - jaka jest teraz.
- Sprawdź wykres z ostatnich dni. Przy tym samym odczycie woda może przybierać albo opadać.
- Uwzględnij dopływy. Duży dopływ między posterunkiem a Twoim miejscem potrafi zmienić obraz całkowicie.
- Pamiętaj o zbiornikach. Poniżej zapory poziom zależy także od zrzutów, a nie tylko od opadów.
- Sprawdź ostrzeżenia hydrologiczne dla zlewni, w której chcesz łowić.
Nad wodą: przy stanie ostrzegawczym zostań na brzegu. Wysoka woda niesie konary i podmywa brzeg, a brodzenie i wchodzenie na zalane łachy grozi utonięciem.
Czego dane nie powiedzą
- Nie powiedzą, czy ryby będą brać. Poziom wody wpływa na rozmieszczenie ryb i na dostępność miejsc, ale nie jest prognozą brań.
- Nie zastąpią oględzin. O przejrzystości, nurcie przy brzegu i zaczepach dowiesz się dopiero na miejscu.
- Nie mówią o dojeździe. Wysoka woda zalewa drogi i ścieżki, choć wodowskaz pokazuje "tylko" wzrost o kilkadziesiąt centymetrów.
Zapisuj własne odczyty
Notuj datę, stan wodowskazu, przejrzystość, temperaturę i wynik łowienia. Po dwóch sezonach będziesz wiedzieć, przy jakich stanach da się łowić na Twoim odcinku.
Na egzaminie
- Co wpływa negatywnie na świat zwierzęcy i roślinny w zbiornikach zaporowych?
- Które zjawiska są objawem pogorszenia się warunków tlenowych w zbiorniku?
O serwisy hydrologiczne egzamin nie pyta. Pyta o skutki wahań poziomu wody.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki wpływ na bezpieczeństwo brodzenia i żerowanie ryb ma gwałtowny skok przepływu (m3/s) poniżej zapory?
Na rzekach przegrodzonych zaporami energetycznymi (np. na Sanie, Dunajcu, Sole czy dolnej Wiśle) zrzut wody z turbin potrafi w ciągu kilkunastu minut podnieść poziom rzeki o kilkadziesiąt centymetrów i wielokrotnie zwiększyć siłę prądu .
Brodząc poniżej elektrowni wodnej, zawsze obserwuj kamienie przy brzegu - jeśli woda zaczyna je przykrywać lub mętnieje, natychmiast wyjdź na wysoki brzeg, zanim odetnie Ci drogę powrotną z przykosy.
Które zjawiska są objawem pogorszenia się warunków tlenowych w zbiorniku?
Ryby stojące przy powierzchni i chwytające powietrze to klasyczny objaw przyduchy. Masowe śnięcie latem wynika z tego, że w ciepłej wodzie rozpuszcza się mniej tlenu, a zakwit - nadmierny rozwój glonów i sinic - nocą tlen zużywa, zamiast go dostarczać.
Żerowanie przy dnie o świcie i przejrzysta woda wczesną wiosną to zjawiska normalne.
Zauważone skutki zanieczyszczenia wody, w tym śnięte ryby, wędkarz ma obowiązek zgłosić uprawnionemu do rybactwa lub służbom . Nadmierne nęcenie pogarsza bilans tlenowy, bo rozkład niezjedzonej zanęty tlen zużywa; uprawniony ma prowadzić gospodarkę z zachowaniem zasobów w równowadze biologicznej, art. 6 ust. 2 .
Co wpływa negatywnie na świat zwierzęcy i roślinny w zbiornikach zaporowych?
Negatywny wpływ na świat zwierzęcy i roślinny w zbiornikach zaporowych mają przede wszystkim częste wahania poziomu wody, które prowadzą do niszczenia tarlisk, obumierania ikry oraz degradacji roślinności wodnej stanowiącej schronienie i pokarm dla ryb.
Zbiorniki zaporowe wymagają szczególnej uwagi zarządców, ponieważ każde nagłe obniżenie poziomu wody odsłania strefę przybrzeżną, powodując masowe zamieranie organizmów wodnych i zanik siedlisk rozrodczych.
Dlaczego ten sam wynik na wodowskazie (np. 200 cm) na jednej rzece oznacza płytką wodę, a na innej stan powodziowy?
Wartość w centymetrach podawana przez stację wodowskazową IMGW-PIB nie oznacza rzeczywistej głębokości rzeki w nurcie, lecz wysokość lustra wody ponad umowne "zero wodowskazu" ustalone geodezyjnie dla danego przekroju.
Dlatego pojedynczą liczbę w centymetrach zawsze należy odnieść do charakterystycznych progów konkretnej stacji (strefy stanów niskich, średnich i wysokich oraz stanu ostrzegawczego i alarmowego).
Co oznacza dla wędkarza sytuacja, gdy na wykresie IMGW poziom rzeki po wezbraniu zaczyna powoli opadać?
Faza stabilizacji i powolnego opadania wody po przyborze (tzw. "opadająca woda") to na rzekach nizinnych i podgórskich zazwyczaj najlepszy moment na połów drapieżników (bolenia, klenia, sandacza) oraz brzany i leszcza.
Woda oczyszcza się wtedy z najgrubszych niesionych traw i gałęzi, ale wciąż ma podwyższone zmętnienie, które zmniejsza płochliwość ryb i zachęca je do wychodzenia z głównych rynien na zalane napływy ostrogi.