Rybę mierzysz od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej, a raka od wierzchołka rostrum do końca telsona. Ryba objęta krajowym wymiarem ochronnym musi być od niego dłuższa - długość równa temu wymiarowi nadal podlega ochronie. Pomiar wykonujesz przed decyzją o zabraniu ryby, uwzględniając też okres ochronny, limit i ewentualny wymiar górny z zezwolenia.
Co dokładnie mówi przepis
Sposób mierzenia określa § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. . Wymiar ochronny to wymiar, "powyżej którego dozwolony jest połów ryb i raków". Ustala się go:
- u ryb - mierząc długość od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej (pkt 1);
- u raków - mierząc długość od wierzchołka rostrum do końca telsona (pkt 2).
Przepis nie przewiduje tolerancji ani zaokrąglania. Krajowy wymiar szczupaka wynosi 45 cm (§ 6 ust. 1 pkt 18). Szczupak o długości 44,5 cm jest więc rybą niewymiarową, podobnie jak szczupak o długości dokładnie 45 cm. Połów ryb o wymiarach ochronnych jest zakazany (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybactwie śródlądowym ). Żywą rybę trzeba niezwłocznie wypuścić do tego samego łowiska, z zachowaniem niezbędnej staranności (art. 9 ust. 1).
Nad wodą: liczy się tylko długość. Waga, grubość i wygląd ryby nie mają znaczenia. Gdy odczyt wypada dokładnie na wymiarze, ryba wraca do wody.
Pysk i ogon - tu powstają błędy
Przepis precyzuje oba punkty pomiaru: pysk ma być zamknięty, a promień ogona - najdłuższy.
Zamknięty pysk. Pomiar przy otwartym pysku nie odpowiada metodzie określonej w rozporządzeniu i może zniekształcić wynik. Nie wolno nim uzasadniać zabrania ryby, która przy prawidłowym pomiarze jest niewymiarowa.
Najdłuższy promień płetwy ogonowej. U ryby z wciętą płetwą ogonową mierzysz do jej najdalszego końca, a nie do wcięcia między płatami. Pomiar do wcięcia zaniża wynik. Okręg Bielsko-Biała opisuje to wprost: długość ryby położonej na przymiarze mierzy się "do dłuższego końca płata płetwy ogonowej" . Kształt ogona zależy od gatunku; przy ogonie zaokrąglonym również szukasz końca najdłuższego promienia.
Jak zmierzyć rybę graniczną
Rozporządzenie wskazuje punkty pomiaru, ale nie opisuje, jak go wykonać. Poniższa kolejność pozwala uzyskać powtarzalny wynik i najmniej szkodzi rybie.
- Miarkę przygotuj przed zarzuceniem wędki - najlepiej płaską, z ogranicznikiem na zerze.
- Zwilż matę, przymiar i dłonie. Unikaj kontaktu ryby z suchą powierzchnią, trawą i piaskiem, które mogą uszkodzić ochronną warstwę śluzu.
- Połóż rybę płasko na boku, pyskiem zamkniętym przy ograniczniku.
- Nie naciągaj ryby i nie ściskaj ogona. Odczytaj wynik na końcu dłuższego płata.
- Przy wątpliwości rozstrzygaj na korzyść ryby i wypuść ją.
Najpierw sprawdź, czy rybę wolno zatrzymać. Obowiązek wpisu do rejestru i termin wpisu wynikają z zezwolenia (art. 7 ust. 2a ustawy ); nie ma jednej krajowej kolejności "pomiar-rejestr-uśmiercenie" dla wszystkich połowów. Przestrzegaj też wymagań dotyczących niezwłocznego, humanitarnego uśmiercenia ryb przeznaczonych do zabrania. Uśmiercenie ryby niewymiarowej nie zwalnia z zakazu jej zabrania.
Nad wodą: rybę wątpliwego rozmiaru zmierz przed umieszczeniem w siatce. Przechowywanie jej "do zmierzenia później" nie zastępuje sprawdzenia, czy wolno ją zatrzymać.
Raka mierzy się wzdłuż ciała
Raka mierzysz od wierzchołka rostrum, czyli wyrostka z przodu głowy, do końca telsona - środkowej części wachlarza ogonowego. Szczypiec nie wliczasz, bo nie leżą na tej osi.
Wymiary raków podaje § 6 ust. 1 pkt 24 i 25, ale rak błotny i rak szlachetny są objęte częściową ochroną gatunkową (załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ). Sam wymiar nie uprawnia do ich amatorskiego połowu; połów bez wymaganych uprawnień obejmuje art. 27c ust. 1 pkt 1 ustawy .
Na egzaminie
Egzamin sprawdza przede wszystkim punkt końcowy pomiaru i brak tolerancji:
- Jak określa się wymiar ochronny ryby?
- Wędkarz złowił szczupaka o długości 44 cm i twierdzi, że można go zabrać, bo brakujący centymetr mieści się w granicy błędu pomiaru. Czy ma rację?
- Wędkarz twierdzi, że nie potrzebuje miarki, bo długość ryby zmierzy aplikacją w telefonie. Czy ma rację?
W pierwszym pytaniu poprawna odpowiedź brzmi "od początku głowy do najdalszego krańca płetwy ogonowej" - inaczej niż w rozporządzeniu, ale z tym samym punktem końcowym. Pułapką jest pomiar "do wcięcia płetwy ogonowej". Miarkę egzamin traktuje jako obowiązkowe wyposażenie według regulaminu amatorskiego połowu ryb ; przepisy krajowe nie przewidują takiego obowiązku.
Sprawdź w swoim okręgu
Podstawowe regulaminy okręgowe w analizowanym zbiorze na 2026 r. opisują pomiar na kilka sposobów. Tabela grupuje ich brzmienie; nie obejmuje osobnej klasyfikacji regulaminów łowisk specjalnych:
| Opis pomiaru w regulaminie | Okręgi | Przykłady |
|---|---|---|
| brzmienie rozporządzenia: zamknięty pysk, najdłuższy promień | 9 | Kalisz, Szczecin, Toruń |
| "od początku głowy do najdalszego krańca płetwy ogonowej" | 23 | Gdańsk, Katowice, Olsztyn |
| inne lub doprecyzowane brzmienie | 4 | Bielsko-Biała, Kielce, Mazowsze, Radom |
| brak opisu | 6 | Białystok, Krosno, Wrocław |
Skrócone brzmienie regulaminu nie uchyla krajowej zasady zamkniętego pyska i najdłuższego promienia. Mazowsze dopisuje wprost: "od początku głowy - przy zamkniętym pysku". Brak opisu w regulaminie także nie zwalnia ze stosowania rozporządzenia.
Pomiar ma znaczenie także przy innych warunkach, które okręgi nakładają samodzielnie:
- Wymiar górny. Bywa, że zbyt duża ryba także wraca do wody. W okręgu rzeszowskim karpia wolno zabrać, jeśli ma więcej niż 35 i mniej niż 60 cm. Na łowisku Studzienna w okręgu Katowice wymiar szczupaka to "do 50 cm i pow. 90 cm". Chełm każe wypuścić rybę powyżej wymiaru górnego "natychmiast po złowieniu i zmierzeniu".
- Długość w rejestrze. Białystok wymaga wpisu długości węgorza, szczupaka, sandacza, suma i bolenia przeznaczonych do zabrania "natychmiast po złowieniu", a Kraków - długości zatrzymanej ryby objętej limitem ilościowym przed ponownym zarzuceniem wędki.
- Miara i mata. Okręg Piła wymienia "miarę do mierzenia ryb" wśród rzeczy, które wędkarz ma obowiązek posiadać. Zakres obowiązku posiadania i używania maty określa zezwolenie. Na stawach w Opinogórze (okręg Ciechanów) matę trzeba stosować także do pomiaru, a kładzenie ryb na trawie jest zabronione. Na Dzierżnie Dużym (okręg Katowice) matę trzeba mieć przy każdej metodzie z wyjątkiem spinningu.
Wymiar i sposób jego odczytu na Twoim łowisku znajdziesz w swoim zezwoleniu.
Stan prawny: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) , ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2380) , regulaminy i zezwolenia okręgów PZW na 2026 r. .