Wymiary i okresy ochronne ryb w Polsce — kompendium

Krajowe wymiary ochronne obejmują 25 pozycji, okresy ochronne — 19. Obowiązują w całej Polsce i stanowią minimum, które okręg może zaostrzyć, ale nie złagodzić. Poniżej pełny wykaz z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r., razem z wyjątkami terytorialnymi, o których łatwo zapomnieć.

Jak się mierzy

Wymiar ochronny to długość, powyżej której połów jest dozwolony. Mierzy się ją od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej (§ 6 ust. 2 pkt 1 [1]). U raków — od wierzchołka rostrum do końca telsona (pkt 2).

Dwa najczęstsze błędy działają w przeciwne strony. Mierzenie do rozwidlenia płetwy zamiast do końca najdłuższego promienia zaniża długość — ryba wymiarowa wygląda wtedy na niewymiarową. Mierzenie z otwartym pyskiem zawyża ją i może kazać zabrać rybę, której zabrać nie wolno. Wielkość obu błędów zależy od gatunku i rozmiaru ryby, ale przy rybie granicznej wystarcza, by zmienić wynik.

Wymiary ochronne — pełny wykaz

Przy rakach wykaz nie wystarcza. Rak szlachetny i rak błotny są objęte ochroną gatunkową, a § 6 i § 7 ustanawiają dla nich wymiary i okresy „z zastrzeżeniem” przepisów wydanych na podstawie art. 49 ustawy o ochronie przyrody [2]. Liczby z tabel nie dają więc wędkarzowi prawa do ich połowu — o tym rozstrzygają przepisy o ochronie gatunkowej, a połów bez uprawnienia jest przestępstwem z art. 27c ust. 1 pkt 1 ustawy.

Trzy pozycje mają wymiar zależny od wody lub płci:

• miętus — 30 cm w Odrze od ujścia Warty do granicy z wodami morskimi, 25 cm w pozostałych wodach;
• pstrąg potokowy — 25 cm w Wiśle i jej dopływach od źródeł do ujścia Sanu oraz w Sanie i jego dopływach, 25 cm w Odrze i jej dopływach od granicy z Czechami do ujścia Bystrzycy oraz w Bystrzycy i jej dopływach, 30 cm w pozostałych wodach;
• rak szlachetny — 12 cm dla samicy, 10 cm dla samca.

Wykaz jest zamknięty. Nie ma w nim płoci, leszcza, karasia ani karpia — te gatunki nie mają krajowego wymiaru ochronnego, co nie znaczy, że nie mają go w Twoim okręgu.

Nad wodą: przepis dopuszcza połów powyżej wymiaru, więc ryba o długości dokładnie równej wymiarowi wraca do wody. Przy rybie granicznej mierz dwa razy, a przy wątpliwości wypuszczaj.

Okresy ochronne — pełny wykaz

Cztery gatunki mają okresy zróżnicowane terytorialnie:

• certa — 1 września – 30 listopada w Wiśle od zapory we Włocławku do ujścia; 1 stycznia – 30 czerwca w Wiśle powyżej zapory i w pozostałych wodach;
• miętus — powyższy okres nie obejmuje Odry od ujścia Warty do granicy z wodami morskimi;
• pstrąg potokowy — 1 września – 31 stycznia w dorzeczu górnej Wisły i Sanu oraz w Odrze i Bystrzycy na wskazanych odcinkach; 1 września – 31 grudnia w pozostałych wodach;
• łosoś i troć — 1 października – 31 grudnia w Wiśle i jej dopływach powyżej zapory we Włocławku, przy czym w pozostałym okresie niedozwolony jest połów w czwartki, piątki, soboty i niedziele; 1 grudnia – koniec lutego na odcinku od zapory do ujścia, gdzie od 1 marca do 31 sierpnia nie wolno łowić w piątki, soboty i niedziele; 1 października – 31 grudnia w pozostałych wodach.

Zakaz połowu w określone dni tygodnia poza samym okresem ochronnym dotyczy wyłącznie łososia i troci. To jedyny taki przepis w całym rozporządzeniu.

Reguła dnia ustawowo wolnego

Jeżeli pierwszy albo ostatni dzień okresu ochronnego przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, okres ochronny ulega skróceniu o ten dzień (§ 7 ust. 2 [1]). Wyjątkiem jest jesiotr ostronosy, chroniony bez przerwy przez cały rok.

Przepis działa w obie strony: skraca ochronę i na początku, i na końcu. Jeżeli ochrona sandacza kończy się 31 maja wypadającego w niedzielę, faktycznie kończy się w sobotę 30 maja.

Co robić z rybą chronioną

Ryby złowione z naruszeniem zakazów, jeżeli są żywe, niezwłocznie wypuszcza się do tego samego łowiska, z zachowaniem niezbędnej staranności (art. 9 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym [3]).

„Do tego samego łowiska” znaczy: tam, gdzie ją złowiłeś, a nie do sadzyka, wiadra ani innego zbiornika. „Niezwłocznie” znaczy: od razu, bez ważenia i sesji zdjęciowej.

Na egzaminie

• Jaki jest wymiar ochronny szczupaka?
• Jaki jest okres ochronny sandacza?
• Okres ochronny sandacza kończy się w niedzielę. Kiedy faktycznie się kończy?
• Który gatunek ma większy wymiar ochronny — sandacz czy szczupak?

Ostatnie pytanie jest podchwytliwe: oba mają 45 cm. Pytania porównawcze tego typu wracają regularnie, więc wykazu warto uczyć się grupami wartości, a nie alfabetycznie.

Sprawdź w swoim okręgu

Wykaz powyżej to minimum. Okręgi rozchodzą się z nim na tyle systematycznie, że dla gatunków drapieżnych wartość krajowa jest wyjątkiem: sandacza żaden z 38 okręgów ustanawiających własny wymiar nie zostawił na 45 cm, szczupaka — żaden z 40 okręgów, węgorza — trzy na 37. Blisko trzydzieści okręgów dokłada do tego wymiar górny, którego rozporządzenie w ogóle nie przewiduje.

Wykaz krajowy jest tym, czego wymaga egzamin, i tym, co obowiązuje, gdy zezwolenie milczy. Nad wodą liczbę bierzesz z zezwolenia.

Stan prawny: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. [1] w sprawie szczegółowych warunków ochrony i połowu ryb w powierzchniowych wodach śródlądowych (Dz. U. poz. 1373) oraz ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) [3].