Krajowy wymiar ochronny sandacza wynosi 45 cm. Spośród 37 okręgów PZW, które ustanawiają dla sandacza wymiar obowiązujący na całym swoim terenie, ani jeden tej liczby nie zostawił — trzydzieści podnosi ją do 50 cm, pozostałe do 55 lub 60, a 26 dokłada jeszcze wymiar górny. Dla szczupaka krajowych 45 cm nie zachował żaden z 39 okręgów.
Nie jest to luka w prawie ani samowola. Tak działa ustawa — a konsekwencja jest praktyczna: liczba, której nauczysz się na egzamin, w Twoim okręgu prawdopodobnie nie obowiązuje.
Skąd okręg bierze prawo do własnych liczb
Zezwolenie wydawane przez uprawnionego do rybactwa określa podstawowe warunki połowu wynikające z potrzeby prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej w danym obwodzie, uwzględniającej w szczególności wymiary gospodarcze, limity połowu oraz czas, miejsce i technikę połowu (art. 7 ust. 2a ustawy o rybactwie śródlądowym ).
Rozporządzenie ustanawia wymiary ochronne — jednakowe w kraju. Zezwolenie ustanawia wymiary gospodarcze — dopasowane do konkretnej wody. Obowiązują równocześnie, a wiąże ostrzejszy. Okręg może więc podnieść granicę, nigdy jej obniżyć.
Powód jest biologiczny. Jezioro mazurskie z sandaczem rosnącym szybko i rzeka podgórska z pojedynczymi tarlakami to dwie różne gospodarki, a jedna liczba dla obu byłaby albo za luźna, albo za surowa.
Cztery sposoby, na jakie okręg zaostrza przepis
1. Podnosi wymiar dolny. Najczęstszy zabieg. Dla szczupaka najczęstszą wartością okręgową jest 50 cm, rzadziej 55 lub 60 cm — wobec krajowych 45 cm. Dla lina większość okręgów podnosi wymiar z 25 do 30 cm, część do 35, a pojedyncze do 40 cm.
2. Dokłada wymiar górny. Konstrukcja, której przepis krajowy w ogóle nie zna — chroni duże, płodne tarlaki. Dla szczupaka stosuje ją 30 okręgów: najczęściej 80 lub 90 cm, rzadziej 85 cm. Zapis „do 50 i od 80 cm” oznacza, że wolno zabrać wyłącznie rybę pomiędzy tymi wartościami; szczupak 95-centymetrowy jest chroniony.
3. Ustanawia wymiar tam, gdzie krajowego nie ma. Płoć nie występuje w § 6 rozporządzenia, ale jedenaście okręgów wprowadziło dla niej wymiar 15 cm obowiązujący na całym swoim terenie, a Siedlce dokładają do tego wymiar górny 30 cm. Do tego dochodzą pojedyncze wody z własnymi 20 cm: Jezioro Tarnobrzeskie i zbiornik zaporowy Łagiewniki w okręgu Wrocław.
4. Wprowadza okres ochronny, którego w rozporządzeniu nie ma. Najszerzej stosowany przykład to boleń: rozporządzenie daje mu tylko wymiar 40 cm, a okres ochronny — najczęściej od 1 stycznia do 30 kwietnia — ustanawiają dla niego trzydzieści trzy okręgi. Podobnie okoń ma okres ochronny w dziewięciu okręgach, a jelec w okręgu Piotrków Trybunalski. Bywa to też robione dla pojedynczych wód: okręg Ciechanów chroni płoć na stawach w Opinogórze od 1 marca do 30 kwietnia, choć płoci nie ma w rozporządzeniu wcale.
Nad wodą: pierwsze trzy zabiegi zmieniają liczbę, czwarty zmienia kalendarz. O czwartym najłatwiej zapomnieć, bo szuka się go w wykazie okresów ochronnych, gdzie go nie ma.
Ile realnie wynosi różnica
| Gatunek | Wymiar krajowy | Okręgów z własną wartością | Zostawiło krajową |
|---|---|---|---|
| sandacz | 45 cm | 37 | 0 |
| szczupak | 45 cm | 39 | 0 |
| węgorz | 50 cm | 36 | 2 |
| lin | 25 cm | 35 | 10 |
Szczupaka na 45 cm dla całego swojego terenu nie zostawił żaden okręg. Węgorza na 50 cm zostawiły Katowice i Szczecin. Poza tym jednym wyjątkiem wartość krajowa dla ryb drapieżnych jest w Polsce liczbą teoretyczną.
Okręg to nie jedna liczba
Wymiar okręgowy obowiązuje na wodach okręgu, ale zezwolenie może wyłączyć spod niego pojedyncze łowisko — w obie strony. Najlepiej widać to tam, gdzie krajowe 45 cm dla szczupaka przetrwało nie jako reguła okręgu, lecz jako wyjątek dla jednej wody:
- Kraków — w całym okręgu obowiązuje 60 cm z wymiarem górnym 90 cm, ale na zbiorniku Brzegi nr 2 wraca krajowe 45 cm;
- Szczecin — w okręgu 50 cm i od 90 cm, a wyłącznie w obwodzie rzeki Odry nr 5 — 45 cm;
- Zamość — w okręgu 60 cm i od 80 cm, a na wodach górskich krainy pstrąga i lipienia obniżony do 45 cm, po to by szczupak nie wyjadał pstrąga potokowego;
- Tarnobrzeg — w okręgu 50 cm, a na wodach krainy pstrąga i lipienia 45 cm, przy dobowym limicie szczupaka podniesionym tam do 3 sztuk.
Bywa też odwrotnie: łowisko zaostrza wymiar okręgu. Tarnobrzeg wymaga dla szczupaka 50 cm w całym okręgu, ale na Jeziorze Tarnobrzeskim — 55 cm i chroni ryby powyżej 85 cm, a na wodach stojących — 60 i od 90 cm.
Nad wodą: pytanie brzmi nie „jaki wymiar ma mój okręg”, tylko „jaki wymiar ma to łowisko”. Zezwolenie podaje jedno i drugie, a łowisko jest ważniejsze.
Nie tylko wymiary
Różnice sięgają dalej niż centymetry:
- liczba wędek — ustawa dopuszcza dwie, a na ryby łososiowate i lipienia jedną (art. 8 ust. 1 pkt 11 ); okręg Krosno ogranicza członka PZW do 16 roku życia do jednej wędki niezależnie od gatunku;
- haczyki — Białystok i Krosno wymagają na wodach górskich haczyków bezzadziorowych lub z zaciśniętym zadziorem;
- pora nocna — nie ma krajowego zakazu połowu w nocy, a okręgi definiują „porę nocną” różnie i zamykają ją punktowo: Gdańsk pozwala wędkować całą dobę poza wodami górskimi, ale przy części wód w wykazie dopisuje zakaz nocny od 1 stycznia do 31 maja; Tarnów zamyka noc na rzekach od 1 listopada do 31 marca; Nowy Sącz zakazuje połowu nocą ze środków pływających przez cały rok;
- obowiązkowy sprzęt — Ciechanów nakłada obowiązek posiadania podbieraka podczas łowienia, Jelenia Góra na wodach krainy pstrąga i lipienia, Kielce na łowiskach „złów i wypuść” dodatkowo przyrządu do wyjmowania haczyków;
- koniec wędkowania po limicie — Katowice wymagają zakończenia połowu po wybraniu dobowego limitu suma, szczupaka, sandacza, bolenia i karpia.
Jak sprawdzić swoje wartości w pięć minut
- Weź zezwolenie na tę konkretną wodę, nie na okręg w ogólności — łowiska specjalne mają zwykle własne zapisy.
- Znajdź tabelę wymiarów. Sprawdź, czy przy gatunku stoi jedna liczba, czy dwie: druga to wymiar górny.
- Znajdź limity. Sprawdź, czy limit jest indywidualny, czy łączony dla grupy gatunków.
- Przejrzyj zapisy o porze nocnej, środkach pływających i sprzęcie obowiązkowym — to tam kryją się zakazy, których nie ma w tabelach.
- Sprawdź datę. Zezwolenia są roczne; wartości z zeszłego sezonu mogły się zmienić.
Czego w zezwoleniu nie znajdziesz, szukaj w rozporządzeniu — ono obowiązuje wszędzie tam, gdzie okręg milczy.
Na egzaminie
- Kto ustala limity połowu oraz czas i miejsce amatorskiego połowu ryb w obwodzie rybackim?
- Gdzie wędkarz znajdzie obowiązujący go dobowy limit wagowy złowionych ryb?
- Jaki jest wymiar ochronny szczupaka?
Trzecie pytanie ma na egzaminie odpowiedź 45 cm — nawet jeżeli w Twoim okręgu obowiązuje 55 cm. Egzamin sprawdza przepis krajowy, kontrola nad wodą sprawdza zezwolenie. To nie sprzeczność, tylko dwa różne poziomy tej samej hierarchii.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) . Wartości okręgowe za regulaminami i zezwoleniami okręgów PZW na 2026 r.