Przepisy, które obowiązują Cię nad wodą, pochodzą z czterech poziomów: ustawy, rozporządzenia, regulaminu i uchwał okręgu, wreszcie samego zezwolenia. Zasada jest jedna: warunki zezwolenia nie mogą uchylać ani naruszać przepisów ustawy i rozporządzenia. Mogą natomiast wprowadzać dodatkowe ograniczenia w zakresie, jaki ustawa im pozostawia — dlatego stosuje się łącznie przepisy powszechnie obowiązujące i warunki zezwolenia.
Nad wodą oznacza to, że dokumentem, który czytasz najuważniej, jest ten najniższy — zezwolenie.
Poziom 1: ustawa o rybactwie śródlądowym
Ustawa z 1985 r. ustanawia to, czego żaden inny dokument nie ruszy: obowiązek posiadania karty i zezwolenia (art. 7 ust. 2 ), katalog zakazów połowu (art. 8 ust. 1), nakaz wypuszczenia ryb złowionych niezgodnie z przepisami (art. 9 ust. 1) oraz kary (art. 27a–27c).
Z ustawy pochodzą też liczby, o których wielu wędkarzy sądzi, że są okręgowe — na przykład zakaz połowu więcej niż dwiema wędkami jednocześnie, a w przypadku ryb łososiowatych i lipieni więcej niż jedną (art. 8 ust. 1 pkt 11 ).
Poziom 2: rozporządzenie ministra
Ustawa deleguje szczegóły do rozporządzenia (art. 21 ). Obowiązuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r., które ustanawia:
- wymiary ochronne — 25 pozycji (§ 6 ust. 1 ),
- okresy ochronne — 19 pozycji (§ 7 ust. 1),
- dozwolone zestawy haczyków i przynęt (§ 2 ust. 2),
- jedyny krajowy limit dobowy: węgorz, 2 sztuki (§ 2 ust. 3),
- nakaz uśmiercania złowionych gatunków nierodzimych (§ 8),
- opłatę 10 zł za wydanie karty (§ 5).
Rozporządzenie jest tym dokumentem, z którego pochodzi znakomita większość pytań egzaminacyjnych.
Poziom pośredni: ochrona gatunkowa
Zanim przejdziesz niżej, zwróć uwagę na zastrzeżenie otwierające § 6 i § 7: wymiary i okresy ochronne ustanawia się „z zastrzeżeniem przepisów wydanych na podstawie art. 49 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ”.
Oznacza to, że przepisy o ochronie gatunkowej mają pierwszeństwo przed rozporządzeniem rybackim. Gatunek objęty ochroną gatunkową jest chroniony niezależnie od tego, że rozporządzenie przewiduje dla niego wymiar czy okres ochronny. Dotyczy to między innymi raka szlachetnego i raka błotnego — obu objętych ochroną częściową, mimo że § 6 ust. 1 pkt 24 i 25 podaje dla nich wymiary ochronne.
Poziom 3: regulamin i uchwały okręgu
Polski Związek Wędkarski wydaje Regulamin Amatorskiego Połowu Ryb , a zarządy okręgów — uchwały doprecyzowujące zasady na własnych wodach. To dokumenty organizacji społecznej, nie akty prawa powszechnie obowiązującego.
Ich moc bierze się stąd, że stają się warunkami zezwolenia. Przyjmując zezwolenie, przyjmujesz je razem z regulaminem, do którego odsyła. Naruszenie regulaminu jest wtedy naruszeniem warunków zezwolenia, a to już jest wykroczenie z art. 27a ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy.
Stąd bierze się na przykład zasada, że młodzież do 16 lat nie ma prawa wędkować w porze nocnej bez nadzoru osoby uprawnionej do opieki — nie ma jej w żadnej ustawie, a mimo to obowiązuje na wodach większości okręgów.
Poziom 4: zezwolenie na konkretną wodę
Zezwolenie określa wymiary gospodarcze, limity połowu oraz czas, miejsce i technikę połowu w danym obwodzie rybackim (art. 7 ust. 2a ). Może też nałożyć obowiązek prowadzenia rejestru.
To najniższy poziom i zarazem ten, który realnie rządzi Twoim dniem nad wodą. Zezwolenie może:
- podnieść wymiar ochronny — okręg Ciechanów wymaga 55 cm dla szczupaka wobec krajowych 45 cm;
- wprowadzić wymiar górny, którego przepis krajowy w ogóle nie zna — w okręgu Biała Podlaska szczupak jest chroniony do 50 cm i od 90 cm, więc do zabrania zostaje wyłącznie przedział pomiędzy tymi granicami;
- ustanowić limit tam, gdzie krajowego nie ma — jedynym limitem krajowym jest węgorz;
- wprowadzić okres ochronny dla gatunku, który go nie ma — trzydzieści cztery okręgi chronią w ten sposób bolenia, dla którego rozporządzenie ustanawia tylko wymiar, a okręg Ciechanów chroni płoć na stawach w Opinogórze od 1 marca do 30 kwietnia, choć w rozporządzeniu płoci nie ma wcale;
- zamknąć wodę na noc, ograniczyć metodę albo nakazać haczyki bezzadziorowe.
Czego zezwolenie zrobić nie może: obniżyć wymiaru poniżej krajowego, skrócić okresu ochronnego z rozporządzenia ani znieść obowiązku posiadania karty.
Nad wodą: regulamin okręgu i zezwolenie na konkretne łowisko to nie dwa piętra prawa, tylko jeden zbiór warunków. Zezwolenie bywa nowsze i bywa szczegółowe — potrafi też przewidzieć odstępstwo od zasady ogólnej regulaminu, jak robi to okręg Kalisz. Czytaj oba i sprawdź, czy jedno nie odsyła do drugiego.
Jak z tego korzystać w praktyce
Sprawdzenie zajmuje minutę i zawsze przebiega w tę samą stronę — od dołu do góry:
- Zezwolenie na tę wodę — wymiary, limity, godziny, metody, rejestr.
- Regulamin okręgu, do którego zezwolenie odsyła — zasady ogólne i wyłączenia.
- Rozporządzenie — wymiar i okres ochronny gatunku, jeśli zezwolenie milczy.
- Ustawa — zakazy, które obowiązują zawsze i wszędzie.
Przepisy powszechnie obowiązujące wiążą zawsze; warunki zezwolenia dokładają się do nich i mogą je zaostrzać, a między samymi dokumentami okręgu pierwszeństwo ma ten, który dotyczy tego konkretnego łowiska.
Na egzaminie
- Kto ustala limity połowu oraz czas i miejsce amatorskiego połowu ryb w obwodzie rybackim?
- Skąd wędkarz dowie się, jaki dobowy limit połowu obowiązuje go na danym łowisku?
- Dla którego gatunku dobowy limit połowu wynika wprost z rozporządzenia?
Egzamin sprawdza znajomość poziomów 1 i 2. Pytanie o limit szczupaka nie ma poprawnej odpowiedzi liczbowej — poprawna odpowiedź brzmi: to zależy od zezwolenia.
Sprawdź w swoim okręgu
Cała ta hierarchia ma sens praktyczny tylko dlatego, że okręgi z niej korzystają. Dla sandacza żaden z 38 okręgów ustanawiających wymiar dla całego swojego terenu nie zostawił krajowych 45 cm. Dla szczupaka nie zrobił tego żaden z 40 okręgów. Dla płoci, która nie ma wymiaru krajowego w ogóle, dwanaście okręgów ustanowiło własny, a pięć dołożyło dobowy limit wagowy.
Innymi słowy: poziom 4 nie jest wyjątkiem od reguły, tylko regułą. Zezwolenie czytasz nie dlatego, że może zawierać niespodziankę, lecz dlatego, że prawie zawsze ją zawiera.
Stan prawny: ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 883 ze zm.) , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373) , ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336) , regulaminy i zezwolenia okręgów PZW na 2026 r.