Nie wolno grodzić nieruchomości przyległej do publicznych wód śródlądowych bliżej niż 1,5 m od linii brzegu ani zakazywać lub uniemożliwiać przechodzenia przez ten pas (art. 232 ust. 1 Prawa wodnego ). Każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania z tych wód, w tym - na zasadach określonych w przepisach odrębnych - do amatorskiego połowu ryb. Pas 1,5 m daje Ci dostęp do wody, a nie prawo do pobytu na cudzym gruncie.
- 1,5 m od linii brzegu: płot, siatka ani brama nie mogą stać bliżej.
- Przejście: właściciel nie może zakazać ani uniemożliwić przechodzenia przez ten pas.
- Wyjątki: tereny ochrony bezpośredniej stref ochronnych, obręby hodowlane i tereny zamknięte.
- Powszechne korzystanie z wód: obejmuje wypoczynek, turystykę, sporty wodne i amatorski połów ryb na zasadach z przepisów odrębnych.
Pas 1,5 m od linii brzegu
Zakaz z art. 232 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne dotyczy nieruchomości przyległych do publicznych śródlądowych wód powierzchniowych. Chroni dostęp do wody: bez niego brzeg dałoby się odciąć od strony lądu na całej długości.
Wyjątki są wąskie. Zakaz nie dotyczy terenów ochrony bezpośredniej stref ochronnych ani obrębów hodowlanych ustanowionych na podstawie ustawy o rybactwie śródlądowym (art. 232 ust. 2), terenów zamkniętych (ust. 3), a właściwy organ Wód Polskich może w drodze decyzji zwolnić z zakazu, jeżeli jest to niezbędne dla obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego (ust. 4).
Linia brzegu to nie aktualna krawędź wody. Dla naturalnych cieków i jezior jest to wyraźna krawędź brzegu, a gdy jej nie ma - granica stałego porostu traw; jeżeli ta granica leży powyżej średniego stanu wody z co najmniej ostatnich 10 lat, linię wyznacza przecięcie zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem (art. 220 ust. 1-3). Gdy woda opada, pas 1,5 m nadal liczysz od linii brzegu, a nie od cofniętego lustra wody.
Nad wodą: stojąc przy płocie, patrz na krawędź brzegu albo granicę stałego porostu traw - od niej mierzy się 1,5 m.
Powszechne korzystanie z wód i dostęp przez posesję
Każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych (art. 32 ust. 1). Służy ono m.in. do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych oraz, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, amatorskiego połowu ryb (art. 32 ust. 2). Te zasady to ustawa o rybactwie śródlądowym: powszechne korzystanie z wód nie zwalnia więc z karty wędkarskiej i zezwolenia (art. 7 ust. 2 ustawy ).
Pas przy brzegu nie jest jedyną drogą do wody. Właściciel nieruchomości przyległej do wód objętych powszechnym korzystaniem jest obowiązany zapewnić dostęp do wód w sposób umożliwiający to korzystanie, a części nieruchomości umożliwiające dostęp wyznacza wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji (art. 233 ust. 2 Prawa wodnego). Niewykonanie tego obowiązku jest wykroczeniem (art. 477 pkt 11).
Czego pas 1,5 m nie daje
Przepis mówi o przechodzeniu. Rozbicie namiotu, ognisko czy wjazd samochodem na cudzy grunt nie wynikają z niego i wymagają zgody właściciela terenu; o nocnym biwaku nad wodą pisze artykuł Noc nad wodą - namiot, ognisko, samochód i alkohol w przepisach. Przejście wzdłuż brzegu nie upoważnia też do niszczenia upraw, ogrodów i urządzeń wodnych.
Nie każda woda jest publiczna. Śródlądowe wody stojące w granicach prywatnej nieruchomości należą do właściciela gruntu (art. 214 Prawa wodnego ). Zakaz grodzenia pasa 1,5 m z art. 232 ust. 1 nie obejmuje stawu, którego woda jest własnością prywatną; ogrodzenie musi jednak spełniać pozostałe wymagania prawa.
Osobnym przypadkiem są sztuczne zbiorniki przeznaczone do chowu lub hodowli ryb, usytuowane na publicznych wodach płynących, które sztucznie zajęły grunty niebędące własnością publiczną. Nie włącza się ich do obwodu rybackiego (art. 12 ust. 1a ustawy o rybactwie śródlądowym ), ale samo wyłączenie nie oznacza prywatnej własności wody ani prawa do ogrodzenia brzegu. Wyjątek od zakazu grodzenia obejmuje m.in. ustanowione obręby hodowlane (art. 232 ust. 2 Prawa wodnego ), a nie każdy zbiornik, w którym prowadzi się hodowlę. Więcej o statusie łowiska przeczytasz w artykule Wody prywatne, komercyjne i hodowlane - kiedy karta nie wystarcza. Wstęp do obrębu hodowlanego wymaga uzgodnienia z uprawnionym do rybactwa (art. 13 ust. 2), a wejście bez uzgodnienia jest wykroczeniem z art. 27a ust. 1 pkt 5.
Co grozi za płot
Kto wbrew art. 232 ust. 1 grodzi nieruchomość przyległą do publicznych wód śródlądowych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu albo zakazuje lub uniemożliwia przechodzenie przez ten obszar, popełnia wykroczenie z art. 478 pkt 2 Prawa wodnego i podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. Wykroczenie z art. 233 ust. 2 podlega z kolei grzywnie (art. 477 pkt 11).
Gdy trafisz na płot sięgający wody, nie usuwaj go sam: ocenę, czy stoi legalnie, zostaw organom. W praktyce robisz zdjęcie ogrodzenia z widoczną linią brzegu, zapisujesz miejsce i zawiadamiasz Policję oraz Wody Polskie, które gospodarują wodami publicznymi.
Na egzaminie
- W jakiej odległości od linii brzegu publicznych wód śródlądowych obowiązuje zakaz grodzenia?
- Właściciel działki nad rzeką ogrodził brzeg tuż przy wodzie i nie wpuszcza wędkarzy. Czy postępuje zgodnie z prawem?
- Wędkarz chce łowić na sztucznym zbiorniku przeznaczonym do hodowli ryb, wybudowanym na gruncie prywatnym. Co powinien wiedzieć?
Inne odległości, które obowiązują wędkarza, zebrano w artykule Odległości w przepisach wędkarskich - ile metrów od czego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pas 1,5 m pozwala rozbić namiot, rozpalić ognisko albo wjechać samochodem?
Nie. Przepis mówi o przechodzeniu, a nie o biwakowaniu, ognisku czy parkowaniu. Na taki pobyt lub wjazd potrzebna jest zgoda właściciela; dodatkowo mogą obowiązywać przepisy o lasach, wodach i ochronie przyrody.
Czy każda woda jest publiczna i czy można grodzić dostęp do prywatnego stawu?
Nie. Śródlądowe wody stojące w granicach prywatnej nieruchomości należą do właściciela gruntu - art. 214 Prawa wodnego . Zakaz grodzenia pasa 1,5 m z art. 232 ust. 1 dotyczy wód publicznych, więc nie obejmuje stawu, którego woda jest własnością prywatną. Ogrodzenie musi jednak spełniać pozostałe wymagania prawa.
Innym przypadkiem jest sztuczny zbiornik hodowlany na publicznej wodzie płynącej. Art. 12 ust. 1a ustawy o rybactwie śródlądowym wyłącza taki zbiornik z obwodu rybackiego, jeśli woda sztucznie zajęła grunty niebędące własnością publiczną . Samo wyłączenie nie oznacza prywatnej własności wody ani nie znosi zakazu grodzenia brzegu. Wyjątek od tego zakazu obejmuje m.in. obręb hodowlany ustanowiony na podstawie ustawy o rybactwie śródlądowym - art. 232 ust. 2 Prawa wodnego . Samo prowadzenie hodowli nie jest równoznaczne z ustanowieniem takiego obrębu.
Co zrobić, gdy płot stoi w pasie 1,5 m?
Nie usuwaj go sam. Zrób zdjęcie z widoczną linią brzegu, zapisz miejsce i zgłoś sprawę Policji oraz Wodom Polskim. Grodzenie wbrew art. 232 ust. 1 jest wykroczeniem z art. 478 pkt 2 Prawa wodnego .
Stan prawny: ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) .