Lekcja 5 z 8

Ryby i raki pod ochroną

Cztery sytuacje, których nie wolno mylić: gatunek chroniony, mała ryba, okres ochronny i gatunek obcy.

  • 8:19
  • wideo i tekst

Film z YouTube załaduje się dopiero po kliknięciu. Wolisz czytać? Cała lekcja jest też niżej jako tekst, a pytania na końcu lekcji znajdziesz w filmie.

Jaki jest wymiar ochronny piskorza? Jeśli pomyślałeś o jakiejś liczbie - nic nie szkodzi, to jedna z ulubionych pułapek egzaminu. Po tej lekcji już się na nią nie złapiesz.

Cztery sytuacje - nie myl ich

Chroniona, za mała, w okresie, obca

Odpowiedź na pytanie z początku brzmi: żaden. Piskorz jest chroniony i w ogóle nie wolno go łowić, więc wymiaru nie ma. Porównaj cztery sytuacje. Gatunek chroniony, na przykład różanka - nie wolno go łowić, a przypadkiem złowionego musisz od razu wypuścić. Szczupak za mały - musisz go wypuścić, bo nie osiąga wymiaru. Sandacz złowiony w kwietniu - musisz go wypuścić, bo trwa jego ochrona. A babka bycza, gatunek obcy - nie wolno jej wypuścić.

  • chroniony - nie wolno łowić
  • za mała - musisz wypuścić
  • okres ochronny - musisz wypuścić
  • obcy - nie wolno wypuścić

Najważniejsza różnica

Najważniejsza różnica jest taka: zakaz połowu ryby za małej albo w okresie ochronnym dotyczy tylko tej długości i tego czasu. Gatunku chronionego nie wolno łowić nigdy - w żadnym rozmiarze i o żadnej porze roku. Ochrona gatunkowa obowiązuje wszędzie tak samo i żaden okręg jej nie zmieni.

  • za mała, okres - tylko ta długość i czas
  • chroniony - nigdy
  • okręg ochrony gatunkowej nie zmieni

Zapamiętaj: Chroniony - żaden rozmiar, żadna pora roku

Ochrona ścisła i częściowa

Dwie grupy, te same zakazy

Gatunki chronione dzielą się na dwie grupy. Ochroną ścisłą objęte są najrzadsze: jesiotr ostronosy, koza złotawa, strzebla błotna, minóg morski oraz głowacica, ale tylko w dorzeczu Dunaju. Ochrona częściowa to dłuższa lista - między innymi aloza, parposz, śliz, koza, piskorz, różanka, minogi rzeczny i strumieniowy oraz rak szlachetny i rak błotny. Dla wędkarza obie grupy oznaczają to samo: nie wolno ich łowić ani trzymać, na przykład w akwarium, a przypadkowo złowione musisz od razu wypuścić.

  • ścisła: jesiotr ostronosy, koza złotawa, strzebla błotna, minóg morski, głowacica (Dunaj)
  • częściowa: śliz, koza, piskorz, różanka, minogi, raki rodzime
  • dla wędkarza - to samo

Co dokładnie jest zakazane

Co dokładnie oznacza ochrona? Gatunków chronionych nie wolno umyślnie zabijać, chwytać, transportować, przetrzymywać ani posiadać. Ten katalog zakazów jest wspólny dla ochrony ścisłej i częściowej. Dlatego chronionej rybki nie zabierzesz nawet do akwarium.

  • zabijanie i chwytanie - zakaz
  • transport i przetrzymywanie - zakaz
  • także nie do akwarium

Podwójny status

Dwa gatunki mają podwójny status. Głowacica jest chroniona tylko w dorzeczu Dunaju, a w pozostałych wodach to ryba łowna z wymiarem siedemdziesięciu centymetrów i okresem ochronnym od marca do maja. Jesiotr ostronosy jest pod ścisłą ochroną i jednocześnie ma okres ochronny przez cały rok.

  • głowacica: chroniona tylko w dorzeczu Dunaju
  • jesiotr: ochrona ścisła + okres cały rok
Głowacica
Głowacica
Jesiotr ostronosy
Jesiotr ostronosy

Ryby chronione i babki

Strzebla błotna i minogi

Różankę, piskorza, kozę i śliza znasz z drugiej lekcji. Dodaj do nich jeszcze kilka. Strzebla błotna jest krępa, oliwkowozielona, z ciemnymi plamkami i żyje w małych, zarośniętych zbiornikach. Minogi wyglądają jak małe węgorze, ale zamiast szczęk mają okrągły, lejkowaty otwór gębowy, a za okiem rząd siedmiu otworów skrzelowych. Chronione są też kiełb białopłetwy i kiełb Kesslera - zwykły kiełb pospolity chroniony nie jest. Złowiłeś rybkę, której nie znasz? Zanim zrobisz cokolwiek, sprawdź w atlasie, czy nie jest chroniona.

  • strzebla błotna: krępa, oliwkowa, plamki
  • minogi: bez szczęk, 7 otworów skrzelowych
  • kiełb białopłetwy, Kesslera - chronione
Strzebla błotna
Strzebla błotna
Minóg rzeczny
Minóg rzeczny

Uważaj na babki

Uważaj na babki. Babka czarna, czarnoplamka, mała i piaskowa są chronione. A babka bycza, łysa, rurkonosa i szczupła to gatunki obce, których nie wolno wypuścić. Zanim cokolwiek zrobisz z babką, rozpoznaj gatunek.

  • chronione: czarna, czarnoplamka, mała, piaskowa
  • obce: bycza, łysa, rurkonosa, szczupła

Uwaga, pułapka: Babka babce nierówna - najpierw rozpoznaj gatunek

Babka czarna - chroniona
Babka czarna - chroniona
Babka bycza - obca
Babka bycza - obca

Złowiłeś rybę chronioną

A jeśli na haczyk trafi ryba chroniona? Musisz ją od razu wypuścić, najlepiej bez wyjmowania z wody: mokrymi rękami, ostrożnie, bez sesji zdjęciowej. Tak samo postąp z rybą, której nie rozpoznajesz.

  • musisz wypuścić od razu
  • najlepiej bez wyjmowania z wody
  • nie znasz - też wypuść

Raki: dwa chronione, cztery obce

Rodzime są pod ochroną

W Polsce żyją dwa rodzime raki - szlachetny i błotny. Oba są pod ochroną. W przepisach o połowie ryb mają co prawda wymiar i okres ochronny, ale ochrona gatunkowa jest ważniejsza. Raki sygnałowy, pręgowaty, marmurkowy i luizjański są obce. Przenoszą dżumę raczą, która zabija raki rodzime, więc złowionych nie wolno wypuszczać.

  • chronione: szlachetny, błotny
  • obce: sygnałowy, pręgowaty, marmurkowy, luizjański
  • obce przenoszą dżumę raczą

Zakaz: Rak szlachetny i błotny - zakaz połowu, mimo wymiaru w przepisach

Jak je odróżnić

Jak je szybko odróżnić? Biało-turkusowa plama u nasady szczypiec - to rak sygnałowy, obcy. Ostre kolce po bokach głowy i czerwone pręgi na odwłoku - rak pręgowaty, obcy. Szczypce krótkie i masywne, gładki pancerz - rak szlachetny, chroniony. Szczypce długie i wąskie, pancerz z drobnymi kolcami - rak błotny, chroniony. Nie masz pewności? Nie zabijaj raka i nie zabieraj go.

  • biało-turkusowa plama - sygnałowy (obcy)
  • kolce na głowie, pręgi - pręgowaty (obcy)
  • krótkie, masywne szczypce - szlachetny
  • długie, wąskie szczypce - błotny
Sygnałowy - obcy
Sygnałowy - obcy
Pręgowaty - obcy
Pręgowaty - obcy
Szlachetny - chroniony
Szlachetny - chroniony
Błotny - chroniony
Błotny - chroniony

Okręg i czerwona lista

Co może okręg

Żaden okręg nie obejmie gatunku ochroną gatunkową ani jej nie zniesie. Okręg może jednak zakazać zabierania ryby, która chroniona nie jest. Tak jest z lipieniem: w części okręgów nie wolno go zabierać przez cały rok, choć w przepisach krajowych to ryba łowna z wymiarem i okresem ochronnym.

  • ochrona gatunkowa - tylko z przepisów krajowych
  • okręg może zakazać zabierania, np. lipienia

Regulamin PZW: lipień - w części okręgów zakaz zabierania przez cały rok

Czerwona lista to nie przepis

I ostatni podchwytliwy szczegół. Czerwona lista ocenia, jak bardzo gatunek jest zagrożony wyginięciem. To ocena naukowa, a nie przepis, więc sama niczego nie zakazuje. Certa i świnka są na niej wysoko, a mimo to wolno je łowić, z zachowaniem wymiaru i okresu ochronnego. O tym, czego nie wolno łowić, decyduje lista gatunków chronionych.

  • czerwona lista = ocena naukowa
  • certa, świnka - wolno łowić
  • decyduje lista gatunków chronionych

Podsumowanie

Podsumujmy. Gatunku chronionego nie wolno łowić w żadnym rozmiarze, a przypadkiem złowionego musisz od razu wypuścić. Ochrona ścisła i częściowa oznaczają dla Ciebie to samo. Raki szlachetny i błotny są chronione, cztery pozostałe - obce. A przy babkach najpierw rozpoznaj gatunek. Podstawowy materiał egzaminu masz już za sobą - czas na sprawdzian.

  • chroniony - zakaz połowu, od razu wypuść
  • ścisła = częściowa dla wędkarza
  • raki: 2 chronione, 4 obce
  • babki: rozpoznaj gatunek

Po lekcji

Wartości podajemy według przepisów krajowych - na nich opiera się egzamin. Regulamin Twojego okręgu PZW może być surowszy, więc sprawdź zezwolenie.

Zgłoś błąd

0 / 2000