Film z YouTube załaduje się dopiero po kliknięciu. Wolisz czytać? Cała lekcja jest też niżej jako tekst, a pytania na końcu lekcji znajdziesz w filmie.
Jaki jest wymiar ochronny piskorza? Jeśli pomyślałeś o jakiejś liczbie - nic nie szkodzi, to jedna z ulubionych pułapek egzaminu. Po tej lekcji już się na nią nie złapiesz.
Cztery sytuacje - nie myl ich
Chroniona, za mała, w okresie, obca
Odpowiedź na pytanie z początku brzmi: żaden. Piskorz jest chroniony i w ogóle nie wolno go łowić, więc wymiaru nie ma. Porównaj cztery sytuacje. Gatunek chroniony, na przykład różanka - nie wolno go łowić, a przypadkiem złowionego musisz od razu wypuścić. Szczupak za mały - musisz go wypuścić, bo nie osiąga wymiaru. Sandacz złowiony w kwietniu - musisz go wypuścić, bo trwa jego ochrona. A babka bycza, gatunek obcy - nie wolno jej wypuścić.
chroniony - nie wolno łowić
za mała - musisz wypuścić
okres ochronny - musisz wypuścić
obcy - nie wolno wypuścić
Najważniejsza różnica
Najważniejsza różnica jest taka: zakaz połowu ryby za małej albo w okresie ochronnym dotyczy tylko tej długości i tego czasu. Gatunku chronionego nie wolno łowić nigdy - w żadnym rozmiarze i o żadnej porze roku. Ochrona gatunkowa obowiązuje wszędzie tak samo i żaden okręg jej nie zmieni.
za mała, okres - tylko ta długość i czas
chroniony - nigdy
okręg ochrony gatunkowej nie zmieni
Zapamiętaj: Chroniony - żaden rozmiar, żadna pora roku
Ochrona ścisła i częściowa
Dwie grupy, te same zakazy
Gatunki chronione dzielą się na dwie grupy. Ochroną ścisłą objęte są najrzadsze: jesiotr ostronosy, koza złotawa, strzebla błotna, minóg morski oraz głowacica, ale tylko w dorzeczu Dunaju. Ochrona częściowa to dłuższa lista - między innymi aloza, parposz, śliz, koza, piskorz, różanka, minogi rzeczny i strumieniowy oraz rak szlachetny i rak błotny. Dla wędkarza obie grupy oznaczają to samo: nie wolno ich łowić ani trzymać, na przykład w akwarium, a przypadkowo złowione musisz od razu wypuścić.
Co dokładnie oznacza ochrona? Gatunków chronionych nie wolno umyślnie zabijać, chwytać, transportować, przetrzymywać ani posiadać. Ten katalog zakazów jest wspólny dla ochrony ścisłej i częściowej. Dlatego chronionej rybki nie zabierzesz nawet do akwarium.
zabijanie i chwytanie - zakaz
transport i przetrzymywanie - zakaz
także nie do akwarium
Podwójny status
Dwa gatunki mają podwójny status. Głowacica jest chroniona tylko w dorzeczu Dunaju, a w pozostałych wodach to ryba łowna z wymiarem siedemdziesięciu centymetrów i okresem ochronnym od marca do maja. Jesiotr ostronosy jest pod ścisłą ochroną i jednocześnie ma okres ochronny przez cały rok.
głowacica: chroniona tylko w dorzeczu Dunaju
jesiotr: ochrona ścisła + okres cały rok
GłowacicaJesiotr ostronosy
Ryby chronione i babki
Strzebla błotna i minogi
Różankę, piskorza, kozę i śliza znasz z drugiej lekcji. Dodaj do nich jeszcze kilka. Strzebla błotna jest krępa, oliwkowozielona, z ciemnymi plamkami i żyje w małych, zarośniętych zbiornikach. Minogi wyglądają jak małe węgorze, ale zamiast szczęk mają okrągły, lejkowaty otwór gębowy, a za okiem rząd siedmiu otworów skrzelowych. Chronione są też kiełb białopłetwy i kiełb Kesslera - zwykły kiełb pospolity chroniony nie jest. Złowiłeś rybkę, której nie znasz? Zanim zrobisz cokolwiek, sprawdź w atlasie, czy nie jest chroniona.
strzebla błotna: krępa, oliwkowa, plamki
minogi: bez szczęk, 7 otworów skrzelowych
kiełb białopłetwy, Kesslera - chronione
Strzebla błotnaMinóg rzeczny
Uważaj na babki
Uważaj na babki. Babka czarna, czarnoplamka, mała i piaskowa są chronione. A babka bycza, łysa, rurkonosa i szczupła to gatunki obce, których nie wolno wypuścić. Zanim cokolwiek zrobisz z babką, rozpoznaj gatunek.
chronione: czarna, czarnoplamka, mała, piaskowa
obce: bycza, łysa, rurkonosa, szczupła
Uwaga, pułapka: Babka babce nierówna - najpierw rozpoznaj gatunek
Babka czarna - chronionaBabka bycza - obca
Złowiłeś rybę chronioną
A jeśli na haczyk trafi ryba chroniona? Musisz ją od razu wypuścić, najlepiej bez wyjmowania z wody: mokrymi rękami, ostrożnie, bez sesji zdjęciowej. Tak samo postąp z rybą, której nie rozpoznajesz.
musisz wypuścić od razu
najlepiej bez wyjmowania z wody
nie znasz - też wypuść
Raki: dwa chronione, cztery obce
Rodzime są pod ochroną
W Polsce żyją dwa rodzime raki - szlachetny i błotny. Oba są pod ochroną. W przepisach o połowie ryb mają co prawda wymiar i okres ochronny, ale ochrona gatunkowa jest ważniejsza. Raki sygnałowy, pręgowaty, marmurkowy i luizjański są obce. Przenoszą dżumę raczą, która zabija raki rodzime, więc złowionych nie wolno wypuszczać.
Zakaz: Rak szlachetny i błotny - zakaz połowu, mimo wymiaru w przepisach
Jak je odróżnić
Jak je szybko odróżnić? Biało-turkusowa plama u nasady szczypiec - to rak sygnałowy, obcy. Ostre kolce po bokach głowy i czerwone pręgi na odwłoku - rak pręgowaty, obcy. Szczypce krótkie i masywne, gładki pancerz - rak szlachetny, chroniony. Szczypce długie i wąskie, pancerz z drobnymi kolcami - rak błotny, chroniony. Nie masz pewności? Nie zabijaj raka i nie zabieraj go.
Żaden okręg nie obejmie gatunku ochroną gatunkową ani jej nie zniesie. Okręg może jednak zakazać zabierania ryby, która chroniona nie jest. Tak jest z lipieniem: w części okręgów nie wolno go zabierać przez cały rok, choć w przepisach krajowych to ryba łowna z wymiarem i okresem ochronnym.
ochrona gatunkowa - tylko z przepisów krajowych
okręg może zakazać zabierania, np. lipienia
Regulamin PZW: lipień - w części okręgów zakaz zabierania przez cały rok
Czerwona lista to nie przepis
I ostatni podchwytliwy szczegół. Czerwona lista ocenia, jak bardzo gatunek jest zagrożony wyginięciem. To ocena naukowa, a nie przepis, więc sama niczego nie zakazuje. Certa i świnka są na niej wysoko, a mimo to wolno je łowić, z zachowaniem wymiaru i okresu ochronnego. O tym, czego nie wolno łowić, decyduje lista gatunków chronionych.
czerwona lista = ocena naukowa
certa, świnka - wolno łowić
decyduje lista gatunków chronionych
Podsumowanie
Podsumujmy. Gatunku chronionego nie wolno łowić w żadnym rozmiarze, a przypadkiem złowionego musisz od razu wypuścić. Ochrona ścisła i częściowa oznaczają dla Ciebie to samo. Raki szlachetny i błotny są chronione, cztery pozostałe - obce. A przy babkach najpierw rozpoznaj gatunek. Podstawowy materiał egzaminu masz już za sobą - czas na sprawdzian.