Rak szlachetny Astacus astacus
| Status ochrony | VU (IUCN) |
| (W Polsce ochrona częściowa) | |
| Kraina ryb | Skorupiak |
| Długość życia | do 25 lat |
| Typowy rozmiar | 10–15 cm |
| Maks. rozmiar | 20 cm |
Największy rodzimy skorupiak słodkowodny, bioindykator czystych wód; objęty częściową ochroną gatunkową, narażony na wyginięcie.
Rodzina: rakowate (Astacidae); Rząd: dziesięcionogi (Decapoda)
Szczypce krótkie i masywne z wyraźną szczeliną między palcami, od spodu ciemnoczerwone do rdzawoczerwonych (cecha kluczowa). Karapaks gładki, pozbawiony kolców. Boki rostrum gładkie i równoległe.
Od raka błotnego: szczypce krótsze i szersze, od spodu czerwone (błotny ma wąskie, zielonkawe od spodu); karapaks gładki (błotny ma kolce za bruzdą karkową).
Od raka sygnałowego: brak biało-niebieskiej plamy na szczypcach.
Głównie roślinność podwodna i drobne bezkręgowce, padlina. Około 80% diety stanowi pokarm roślinny, 20% zwierzęcy.
Czyste rzeki, strumienie i jeziora o twardym, niezamulonym dnie. Bioindykator czystości wody.
Nocny tryb życia. Dzień spędza w norkach. Zimą schodzi na większe głębokości.
Okres godowy od połowy października do połowy listopada. Samica składa 60–200 jaj, które nosi na odwłoku. Wylęg następuje wiosną po ok. 6 miesiącach. Larwy przechodzą pierwsze linienie po 8–10 dniach, drugie po 2 tygodniach
Gatunek objęty ochroną częściową. Nie wolno go celowo łowić ani zatrzymywać.
Rak szlachetny (Astacus astacus): zakaz umyślnego połowu, zabijania i przetrzymywania obowiązuje w całej Polsce, niezależnie od regulaminu okręgu. Przypadkowo złowionego osobnika niezwłocznie wypuść do tego samego łowiska, z zachowaniem niezbędnej staranności.
Połów raka szlachetnego lub błotnego bez uprawnienia jest przestępstwem (art. 27c ust. 1 pkt 1 ustawy o rybactwie śródlądowym).
Podstawa: § 6 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2022 poz. 2380); art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 9 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym.