Brzanka
| Status ochrony | LC (IUCN) |
| (Objęta ochroną częściową. Złowionego osobnika należy niezwłocznie wypuścić do wody.) | |
| Kraina ryb | Kraina pstrąga / kraina lipienia |
| Typowy rozmiar | 15–25 cm |
| Maks. rozmiar | ok. 30 cm |
Niewielka, górska brzana z rodziny karpiowatych, zasiedlająca karpackie dopływy Wisły i Dunaju. Objęta w Polsce ochroną częściową.
Rodzina: karpiowate (Cyprinidae); Rząd: karpiokształtne (Cypriniformes)
Ciało wrzecionowate, w przekroju niemal okrągłe, ubarwienie oliwkowo-brązowe z licznymi ciemnymi plamkami rozsianymi po grzbiecie i bokach, obecnymi także na płetwie grzbietowej i ogonowej. Otwór gębowy dolny, z dwiema parami wąsików. Osiąga zwykle 15–25 cm, wyjątkowo około 30 cm.
Od brzany pospolitej: wyraźnie mniejsza (15–25 cm wobec 50–100 cm), ciało gęsto pokryte ciemnymi plamkami, które widoczne są również na płetwie grzbietowej i ogonowej, łuski drobniejsze. Zasiedla mniejsze cieki górskie, rzadko schodzi do dużych rzek.
Bezkręgowce denne: larwy jętek, chruścików i muchówek, skorupiaki i mięczaki, uzupełniająco glony i detrytus.
Podgórskie i górskie potoki oraz małe rzeki o żwirowo-kamienistym dnie, szybkim nurcie i dobrze natlenionej wodzie. W Polsce w karpackich dopływach Wisły — San, Wisłoka, Wisłok, Dunajec, Raba, Soła — oraz w dopływach górnej Odry.
Gatunek reofilny, prowadzi przydenny tryb życia w niewielkich stadach. Aktywna głównie o zmierzchu i nocą, dzień spędza w kryjówkach między kamieniami.
Tarło od maja do lipca, porcjami, na żwirowych płyciznach o szybkim nurcie.